دیوان شمس - غزلیات

دلم مرا به سوی سرای یار کشانید؛ همان جایی که در سکر و مستی عشق، دارایی‌های ظاهری و نشانه‌های اعتبار دنیوی‌ام (کفش و دستار) را از دست دادم و در گروِ عشق نهادم.

هنگامی که از عقل و اندیشه بشری دست شستم، به زلف (پیچ و خم‌های دلفریب) او چنگ زدم؛ اکنون در بندِ این پیچ‌ و تابِ زلف، اسیر و گرفتار مانده‌ام و این اسارت، عینِ رهایی است.

چون هر لحظه بر شدتِ این شرابِ عشق افزوده می‌شود، به حال و روز من بنگر که چگونه است؛ با وجودِ چنین شراب‌های کهن و نیرومندی (تجربیات عمیق معنوی)، عقلِ محدودِ من چه جایگاهی دارد؟

محبوب در آن حالتِ مستیِ ناب به من می‌گوید که رازِ عشقت را پنهان دار تا از گزندِ دشمنان برهی؛ اما ای مسلمانان، مگر ممکن است در چنان حالی که من دارم، اسرارِ درونم پنهان بماند؟

آن دلبر به من می‌گوید که مقامِ فنا (نیستی از خویشتن) برای عاشق، شیرین‌تر و برتر از بقای در خود است؛ ای محبوب، چرا این‌چنین مرا به شتاب وامی‌داری؟ مگر نه اینکه من هم‌اکنون در مسیرِ این کار (فنا) گام نهاده‌ام؟

من همچون ابرِ بهاری که همزمان هم می‌بارد و هم جلوه‌ی گل‌ها را می‌افزاید، در این عشق، هم گریانم و هم خندان؛ و به خاطرِ آن شرابِ تأثیرگذار، با اینکه ظاهرم بی‌هوش است، باطنم کاملاً آگاه و هشیار است.

اگر کسی از حقیقتِ لعلِ (لبِ) آن محبوبِ گران‌بها آگاه شود، همچون مرغِ افسانه‌ای «عنقا» که از کوه قاف (اوجِ دست‌نیافتنی آسمان) به پرواز در می‌آید، از این جهان پرواز خواهد کرد.

من از بارِ سنگینِ عشقِ شمسِ تبریزی، همچون آسمان (که تاقی دوتو و خمیده دارد) خمیده شده‌ام؛ با مضرابِ عشق، آهسته بر این سازِ وجودم زخمه بزن که تارِ جانم بسیار نازک است و بیمِ گسستنِ آن می‌رود.