دیوان شمس - غزلیات

ای هر آن‌کس که طالب حقیقتی، پیش بیا تا با تو پیمانی ببندم که حتی سخت‌ترین قلب‌ها (مانند سنگ خاره) اگر به درگاه خداوند متصل شوند، حیاتی تازه و معنوی می‌یابند.

روزی به گل گفتم: ای گل، تو چه راهنمایِ خندان و خوش‌سیمایی هستی! گل در پاسخ گفت: آیا تو می‌دانی که دلیلِ خندیدنِ من چیست؟

تصویرِ پادشاهِ خوش‌خویی که در خیالِ من نقش بسته بود، به من لبخندی زد و در همان لحظه، نسل و تبارِ من (درون و باطن من) به کلی دگرگون و متحول شد.

پادشاهِ من فرمود: هر بینوایی که عمرش به پایان رسیده، من عمرِ او هستم. با شنیدنِ این وعده، منِ فقیر از عمرِ کوتاه و دنیوی خود چشم پوشیدم و آن را رها کردم.

دلم بر من نهیب زد که عمرِ دنیوی چه ارزش و اعتباری دارد؟ چرا بر من منت می‌گذاری؟ تو خود چند روزی بیش نیستی و من نیز مانند توام.

پادشاهی که از سرِ لطف به سوی انسان می‌آید، اگر منت هم بگذارد، شایسته و رواست؛ چرا که من چاهی پر از آلودگی بودم و او مرا با زرِ معرفت پر کرد.

پیش از آنکه در خدمتِ او کمر ببندم، او به من تاجِ خردمندی بخشید؛ حال خودت بیندیش که اگر من در راهِ او قدم بردارم و به او بپیوندم، چه عطایایی به من خواهد بخشید.

عشق پنهانی به من می‌گوید: در نیکی‌ها پیشی بگیر و فرصت را غنیمت شمار؛ مبادا گناه کنی یا از این راه دست بکشی، که اگر چنین کنی، اندوهگین و پشیمان خواهی شد.

همه پادشاهان، غلامانشان را به خاطرِ خشنودی و رضایتِ آن‌ها ستایش می‌کنند، اما تنها جرم و خشمِ خداوند نسبت به من این است که من (در عشقِ او) راضی و خرسندم.

روزِ من در هوشیاری و دوری از مستی گذشت، اما حالا موجِ مستی میانِ همراهانم بالا گرفته است؛ پس بشتاب و جامی از باده‌یِ سرخ‌گون که به رنگِ عقیق است به من بنوشان.

بیا و جامی پُر از شادی و آرامش به من ده، تا وقتی مست‌شدگان (اهلِ معرفت) از من بپرسند، سرانجام و مقصدِ کارِ خود را به آنان نشان دهم.

از اخلاق و پرحرفیِ من دلگیر نشوید؛ زیرا من باغی از طوطیانِ سخن‌گو دارم و اگر کلامم بسیار شده، به خاطرِ شیرینیِ آن (قند) است که به جانم افتاده است.