دیوان شمس - غزلیات

ای مخاطب، با دقت و حیرت به چهره‌ام نگاه کن که رنگِ زردِ آن، نشان‌دهنده‌یِ حال و هوای درونی‌ام است. هر کسی که اهلِ دل و آشنایِ حقیقت باشد (اهل مکه باشد)، به‌خوبی درک می‌کند که خاستگاه و اصلِ وجودی من، سرزمینِ بطحا (سرزمینِ مقدس و ریشه‌دارِ حقیقت) است.

به خاطرِ آن دلبرِ دل‌ربا که همانند گلِ لاله چهره‌ای زیبا دارد، رنگِ رخم به زعفران بدل شده است. با وجود این رنج، هر لحظه شادیِ درونم افزون‌تر می‌شود و اشتیاقم به کار و تلاش در مسیر عشق، بیش از پیش می‌گردد.

قلبِ من همچون برف است که پیوسته در حالِ آب شدن و کم شدن است. این کاهش، خواستِ درونیِ من است، زیرا می‌خواهم از این حالتِ انجماد رها شوم و به آن جایگاهِ اصلی (دریایِ حق) برسم، چرا که هویتِ حقیقیِ من آنجاست.

در هر جایی که زندگی و حیاتِ معنوی پرشورتر باشد، مردمان از خود بی‌خودتر و فارغ‌تر از قید و بندهایِ دنیوی می‌شوند. اگر می‌خواهی این حقیقت را ببینی، به من نگاه کن که چگونه از شدتِ شیدایی و عشق، از خود رها شده‌ام.

این برف (منِ خویشتن) دم به دم می‌گوید که می‌خواهم ذوب شوم و به سیلابی خروشان بدل گردم. من به سوی دریا جاری می‌شوم، زیرا در حقیقت، من خودِ دریایم و از آن جدا نیستم.

زمانی که تنها ماندم و راکد شدم، یخ زدم و جامد گشتم، گویی زیرِ دندانِ بلا و سختی‌های روزگار، همچون برف و یخِ در حالِ خُرد شدن هستم.

مانند آب باش که هیچ گره و سخت‌سری ندارد؛ پس از زخمِ دندان‌هایِ ناملایماتِ روزگار فرار کن. بدان که تا زمانی که مانند یخ، سفت و پر گره هستی، یقیناً زیرِ فشارِ ناملایمات خرد و سابیده خواهی شد.

برفِ یخ‌زده را رها کن و به حباب‌هایِ جوشان (که ثمره‌یِ آبند) نگاه کن. این حباب‌ها دائم می‌جوشند و به بالا می‌پرند و فریاد می‌زنند که ما زنده و پرشور و غوغایی هستیم.

من هر لحظه خروشان‌تر، بلندتر و جوشان‌تر می‌شوم. مانند عقلی که نیازی به بال برای پرواز ندارد، پرواز می‌کنم، چرا که از جنسِ جان هستم و به سوی عالمِ علوی و بالا در حرکت‌ام.

ای پدر، بسیار سخن گفتم، اما می‌دانم که تو خود به این حقیقت آگاهی که من در دستِ این استادِ معنوی (نی‌نواز)، مانند نی‌یی هستم که هیچ اراده و اختیاری از خود ندارد.

اگر از من خسته شدی، به آن شاهِ زمان (پیر و مرشدِ راه) نگاه کن تا آن دلبرِ شیرین‌سخن و روحانی، وجودِ تو را نیز گرم و شیرین کند.

ای کسی که برایِ بی‌نوایانِ روحانی، ساز و نوایی و برایِ جان‌هایِ خسته، دوا هستی؛ تو جان را به پرواز درمی‌آوری، همان‌طور که من از سرزمینِ افسانه‌ایِ قاف (جایگاهِ عنقا) آمده‌ام.

من از این ناله و فغان دیگر بس می‌کنم، اما او (خداوند/معشوق) از لطف و کرم دست برنمی‌دارد. من مانند طوطی هستم که به عشقِ شکر (حقیقت)، لب به سخن گشوده‌ام و ناطقم.