دیوان شمس - غزلیات

ای ساقیِ دل‌های روشن، جامِ شرابِ معرفت و کرم را به ما بنوشان، چرا که تو بودی که ما را از عالمِ عدم و نیستی، برای چشیدنِ همین شراب به این جهان آوردی.

بکوش تا جان از قید و بندِ فکر و اندیشه‌ی بشری رها شود و این پرده‌های پندار را بدرد؛ زیرا اندیشیدنِ مداوم و وسواس‌گونه، جان را فرسوده می‌کند و هر لحظه از طراوت و کمالِ آن می‌کاهد.

ای دل، از سخن گفتن درباره‌ی او خاموش باش، چرا که تو هنوز از احوال و مقاماتِ او آگاه نیستی؛ اگرچه مانند ماه درخشان باشی، اما نشان و جمالِ او در چهره‌ی تو دیده نمی‌شود.

آن نیکیِ جمالِ عالمانِ ظاهر و آن شور و حالِ عارفانِ حقیقی کجا رفته است؟ بگو که آن دیده‌ی بینا، آن دانشِ راستین، آن گلستانِ معرفت و آن رایحه‌ی خوشِ حقیقت اکنون کجاست؟

از آن شرابی که به سرکه تبدیل می‌شود (عشق‌های ناپایدار)، چه انتظاری داری؟ آن شراب هرگز ترش‌رویی و کدورت را از بین نمی‌برد. آن شراب را رها کن و به دنبال شرابی باش که یا تو را از غم برهاند یا مانند جام جمشید، جهان‌نما و بصیرت‌بخش باشد.

ای محبوبِ زیبا، آن شرابی را بیاور که شکوفه‌اش حکمت و دانایی است؛ شرابی که از دریای جان مدد می‌گیرد و چنان تأثیری دارد که وجودِ تهیِ انسان را به گوهری گران‌بها بدل می‌کند.

آن جامِ لبریز و گران‌بها را بر آهِ سردِ منکرانِ حق بریز، تا آن سردیِ بی‌اعتقادیِ آنان به آتشِ عشق بدل شود و تمامِ انکارها و «نه» گفتن‌هایشان به تصدیق و «آری» تبدیل گردد.

اگر کلامِ من تنها صورتِ ظاهری و خالی از معنا بود، باز هم عالی و درخورِ ستایش بود؛ پس یا نورِ حقیقت شو و با ما همراه شو، یا از ما دور شو و این‌چنین بر جانِ ما ستم مکن.

تو مانند خارِ چشم، بر دیده‌ی من نشسته‌ای و مانعِ دیدنِ حقیقتی؛ ای صاحب و خواجه، این ورق را بگردان و از این وضعیت بگذر، وگرنه قلم را به نشانه اعتراض می‌شکنم.

هر کس که فریادی برمی‌آورد و حرفی می‌زند، ریشه در جایی دارد؛ چه پادشاه باشد و چه سرباز، آن علم و نشانه‌ای که از او بروز می‌کند، بی‌منشأ نیست.

این عالم هرگز خالی نمی‌ماند؛ پس تو این تنِ خاکی را از «من» و خودخواهی خالی کن. جانِ انسان در این آب و گل (تن) چنان مست است که می‌ترسم هر لحظه پای از مسیرِ حق بلغزد.

ای شمس تبریزی، ما را دریاب و نگاه کن که تو بهترین یاور و یاری‌رسانی. ای قوتِ گام‌های ما در مسیرِ سلوک و ای درمانِ جانِ ما در بیماری‌هایِ نفسانی.