دیوان شمس - غزلیات

بر سر من، آن دلبر و محبوب ازلی، تاجی از زر نهاده است؛ تاجی که چنان محکم است که هرچند بر آن سیلی زنی، از سر من نمی‌افتد.

خداوند که پادشاهِ کلاه‌دوزِ هستی است، از فرقِ خود (از هستی خویش) کلاهی بر فرقِ من نهاده که این پوششِ شب‌رنگِ عشق، تا ابد ماندگار است.

اگر در راه این عشق، سرم از تن جدا شود، باکی نیست؛ زیرا بدونِ این کلاهِ ظاهری و قفسِ بدن، من همچون ماه درخشان می‌شوم؛ چرا که گوهرِ جان، وقتی از صدفِ تن رها شود، جلوه‌ای بسیار درخشان‌تر دارد.

اینک ای مدعی، سرِ مرا با این گرزِ سنگینِ بلا امتحان کن؛ حتی اگر این استخوانِ سر بشکند، باز هم مغزِ جانِ من، به سببِ بهره‌مندی از عقلِ الهی، از هر زمان دیگری قوی‌تر و اصیل‌تر است.

آن کس که مغزی ندارد، همچون گردویی است که فقط پوستِ آن را برگزیده و به پوسته دل‌خوش کرده است؛ او چگونه می‌تواند طعمِ واقعیِ شیرینیِ معنوی را که پیغامبرِ جان (مظهرِ هدایت) آورده، بچشد؟

آن شیرینیِ معنوی که سرشار از مغزِ حقیقت و شکرِ معرفت است، کام و لبِ مرا شیرین می‌کند و نوری الهی در چشمِ دلِ من می‌افکند.

ای پسر، وقتی به مغز و حقیقتِ امور دست یافتی، از نگاه کردن به پوست و ظواهر دست بردار؛ تو اکنون به کویِ عیسی (مقامِ احیایِ جان) رسیده‌ای، دیگر از گم شدنِ خر (نفسِ اماره و تعلقاتِ پست) پرس‌وجو مکن.

ای جانِ من، تا کی می‌خواهی از تعلقات گلایه کنی؟ یک خر (نفسِ سرکش) را از گله‌ات کم کن؛ به قدرت و بزرگیِ اسبِ اصیلِ معنوی نگاه کن، نه به آن بارکشِ لاغر و ضعیف.

عظمت و بزرگیِ عاشق را در پرتوِ عظمتِ معشوق بشناس؛ زیرا کبر و سربلندیِ حقیقیِ عاشقان، ریشه در عظمتِ «الله‌اکبر» دارد.

ای کسی که در دردها گرفتار شده‌ای، تنها به «آه» گفتن اکتفا مکن؛ به جایِ «چرا» گفتن از روی جهل، نامِ «الله» را بر زبان جاری کن؛ از عمقِ جان سخن بگو، ای یوسفِ جان‌پرورِ من.