دیوان شمس - غزلیات

ای عاشقان! من پیمانه و ظرفِ محدود را گم کرده‌ام؛ چرا که آن شرابِ معرفتی که از آن نوشیده‌ام، چنان عظیم و بی‌کران است که در هیچ ظرف و پیمانه معمولی نمی‌گنجد.

من از شرابِ معرفتِ الهی (خمر لدنی) مست هستم؛ برو و محتسب (مأمورِ شرعی و بازدارنده از منکرات) را با خبر کن و به او بگو که برای او و برای تو نیز، چاشنی و طعمِ این مستی را آورده‌ام.

ای پادشاهِ راستگویان! آیا تاکنون منافقی همچون من دیده‌ای؟ من با زندگانت زنده هستم و با مردگانت، مرده‌ام؛ یعنی من از خود خالی شده‌ام و در وجودِ تو حل گشته‌ام.

در برابرِ دلبران و زیبارویان، همچون درختانِ گل در فصلِ بهار شکوفا می‌شوم و با منکرانِ حق که خویی دیوگونه دارند، همچون فصلِ خزان، پژمرده و بی‌رمق هستم.

ای کسی که نان و نیازهایِ دنیوی طلب می‌کنی، به حالِ من بنگر؛ به خدا قسم که من از مستیِ حقیقت، بی‌خبر از خویشم. من گردِ خُمِ شرابِ الهی گشته‌ام و عصاره‌یِ حقیقت را همچون شیره انگور بیرون کشیده‌ام.

اگرچه مست هستم، اما مستیِ من از رویِ یار است و اگرچه غرق شده‌ام، اما در جویِ روانِ او غرق گشته‌ام. من از قندِ کلام و گلزارِ جمالِ او، همچون گلشکری پرورش یافته‌ام.

روزی که بازتابِ رویِ زیبایِ او بر چهره‌یِ زرد و بیمارگونه‌یِ من می‌افتد، حتی اگر همچون زنگیِ سیاه‌چرده و بد‌طالع باشم، به ماهِ تابان و چهره‌ای رومی و درخشان تبدیل می‌شوم.

اندیشه و عقلِ خود را در جامِ شرابِ عشق غرق کردم و خونِ آن (خودخواهی‌هایِ عقلانی) را ریختم؛ با یارِ خود یکی شدم، چرا که من خود در پرده‌یِ رازهایِ او هستم.

اندیشه را رها کردم و از آن بیزارم؛ چرا که اندیشه و عقلِ منطقی، همواره هشیاری و دوری از عشق می‌آورد. من از بندِ اندیشه‌ها پژمرده شده بودم و حالا که آن را کشتم، جان گرفته‌ام.

دورانِ کنونی، دورانِ من است و آسمان و گردشِ روزگار از حالِ من در شگفت است. من در عالمی که مکان ندارد (لامکان) سیر می‌کنم، چرا که فرمانِ خود را از اصلِ حقیقت (قآن) گرفته‌ام.

در جسمِ من جانی تازه وجود دارد و در جانِ من حقیقتی دیگر؛ من با آن حقیقتِ ازلی و ابدی (آن) به پیوند رسیده‌ام و به آن دست یافته‌ام.

اگر زمانه به من بگوید که وقتِ گذشته و دیر شده است، به او می‌گویم این حرف را به زندگانِ دنیوی بگو، چرا که من جانِ خود را به حق سپرده‌ام و از قیدِ زمان و مکان آزادم.

خاموش باش که بلبل از باز پرسید چرا خاموش شده‌ای؟ باز پاسخ داد که این خاموشی را به ظاهر مبین؛ من در این سکوت، مشغولِ صیدِ پادشاهِ جان هستم و صد بار در این راه مرده‌ام.