دیوان شمس - غزلیات

عاشقانِ وارسته و آزاد که فارغ از قید و بندهای معمول هستند، به حریمِ کبریایی خداوند راه یافته‌اند؛ در آنجا حتی طبیعت (چشمه و سبزه) نیز بستری برای رسیدن به آن شور و حالِ عاشقانه است، شوری که در آن عالم، نه تنها گناه نیست، بلکه حلال و مقدس است.

کسی که راهِ حقیقت را نمی‌شناسد، گرفتارِ راهزنی و سرگردانی می‌شود. هر کس که زیباییِ واقعی (جمالِ الهی) را درک نکند، درونِ او پر از حیله و نیرنگ است و همچون خانه‌ای است که از حقیقت تهی مانده است.

اهلِ دنیا همچون عنکبوتی هستند که تنها مگس‌های ناچیز (اهدافِ پستِ مادی) را صید می‌کنند. از این‌گونه افراد سخنی نگو و با آن‌ها معاشرت نکن تا روحِ تو از همنشینی با آنان خسته و پژمرده نشود.

چه نشانه‌ای برای شناختنِ آن دزدِ پنهان (عشق) که در خانه دل نفوذ کرده، وجود دارد؟ نشانه‌ی آن، رخساری زرد مانندِ زعفران و اشکی زلال و شفاف است که از چشمانِ عاشق جاری می‌شود.

اشک چرا از چشمانت سرازیر می‌شود؟ برای اینکه آتشِ سوزانِ فراق را خاموش کنی. و چرا چهره‌ات زرد می‌شود؟ برای اینکه بی‌آنکه سخنی بگویی، حالِ درونی‌ات را برای دیگران شرح دهی.

این اشک و چهره‌ی زردِ عاشقان تو را به سوی خود فرا می‌خواند و می‌گوید: به جایگاهِ حقیقیِ عشق بیا و از ردیفِ کفش‌ها (جایگاهِ فرودستان و سطحی‌نگران) برخیز و به صفِ عاشقان بپیوند.

زردیِ صورتِ عاشق، همچون آینه‌ای است که سرخی و زیباییِ معشوق را منعکس می‌کند. اشک‌های جاری بر صورت، همچون مرکبی است که خطوطِ عشق و زیبایی را بر صحیفه‌ی وجودِ عاشق ترسیم می‌کند.

این همه زیبایی و جذابیتی که بر این چهره‌ی خاکی و گندم‌گون (انسان) می‌بینی، از ماهِ نهان (خداوند) تابیده و پرتوِ کمالِ اوست که در وجودِ آدمی تجلی کرده است.

در این دو روزِ عمر، با تمامِ زرق و برق‌های دنیوی صبر پیشه کن؛ چرا که همه‌چیز سرانجام به سوی اصل و ریشه‌ی خود بازمی‌گردد و دوباره به آن یگانگی خواهد رسید.