دیوان شمس - غزلیات

ای کسی که تو سرپرست و بخشنده به دل هستی و زیبایی روی تو، دامی است که دل را گرفتار کرده است. ای کسی که از سرِ لطف، جویای حالِ دل هستی و پرسش تو، مایه آرامش و سکونِ دل من است.

ما به لطف و کرم تو زنده‌ایم، چرا که هر دو عالم (دنیا و آخرت) مسحور و فرمان‌بردار تو هستند. حتی نامِ دل نیز از نفسِ حیات‌بخش و نامِ تو، جان و هستی گرفته است.

جسم و تن به گردِ دل حلقه زدند و با آن متحد و هم‌نشین شدند؛ و هر دوی این‌ها در دریای بی‌کرانِ وجود تو غرق شده‌اند، ای کسی که تو تنها ولی و نعمت‌بخشِ دل هستی.

ای تنی که به پای دل چنگ زده‌ای و ای دلی که دامانِ محبوب را رها نمی‌کنی؛ از دل دست نکش و دامانش را رها مکن تا تن نیز بتواند به بلندایِ مرتبتِ دل برسد.

ای گوهرِ نایاب در دریایِ دل، که برای من جان و دل، ارزشی در برابر تو ندارند. شب‌های تاریکِ دل با یادِ تو روشن می‌شود و روزگارِ دل به یمنِ وجودِ تو خرم و شاداب است.

ای عاشق و معشوقِ من، غیر از عشق هرچه هست را به آتش بکش و نابود کن. همچون نقطه‌ای باش در میان حرف «جیم» (که به تن تشبیه شده) و مانند نوری بر جامِ دل بتاب.

از درگاهِ عقلِ کل، صدای طبلِ پیروزی به گوش می‌رسد؛ گویی سپاهِ آسمانی فرا رسیده و مژده‌بخشِ آگاهی و دستوراتِ جدیدِ دل است.

از زخمِ شمشیرِ آن سپاه در راهِ کشتنِ دشمنانِ پادشاه (محبوب)، صحرا و راه پر از خون شده است و مسیرِ رسیدن به کمال، تشنه‌ی خونِ موانعِ راهِ دل گشته است.

در اثرِ آن حملاتِ سرنوشت‌ساز، دیوانِ تن (سرکشانِ نفس) سرکوب شدند؛ اکنون خطبه‌ها به نامِ آن پادشاه (محبوب) خوانده می‌شود و دفترِ وجودِ من پر از دستوراتِ الهیِ دل شده است.

ای که حتی گفتگو و ملامتت شیرین است؛ اگر با این شیوه‌یِ ادب‌آموزی مرا خوار کنی، این خواریِ من در نظرِ دل، عینِ کرامت و بزرگی است.

اگر سرّ و رازِ تو را پنهان نمی‌کردم، گفتنی‌های بسیاری می‌گفتم؛ تا آنجا که امروز همه‌یِ مردمِ خاص و عام، از عمقِ اسرارِ دلِ من آگاه می‌شدند.