دیوان شمس - غزلیات

اگرچه سپاه تاتار با یورش خود، جهان را به ویرانی کشیده است، اما تو نباید دلتنگ باشی؛ زیرا تو گنجینه‌ای معنوی در دل داری که از آسیب‌های دنیوی مصون است.

اگرچه جهانِ مادی شکسته و ناپایدار است، تو مایه امید و پناهگاهِ شکست‌خوردگانی؛ پس چرا باید تو که مستِ عشق هستی، از این ویرانی‌ها هراسی به دل راه دهی؟

چرخشِ آسمان در شب و روز، تنها به فرمان و اراده‌ی توست و زمین از مشاهده‌ی گنجینه‌ی معنویِ تو، حیرت‌زده و مبهوت مانده است.

روزی و عطای الهی به سوی تو آمد، اما چون نتوانست از درِ عادی وارد شود، آن‌چنان که شایسته‌ی کرمِ اوست، از روزنِ پنجره برایت فرستاده شد.

ما شنیده‌ایم که پادشاهانِ دنیا با جنگ و خون‌ریزی کشورها را تصاحب می‌کنند، اما هرگز ندیده‌ایم پادشاهی که در میانه‌ی جنگ، به دیگران عطا و بخشش کند (اشاره به بخشش‌های معنوی در اوج سختی‌ها).

تو مانند معجزه‌ای، از سنگِ سخت چشمه‌ای جاری کرده‌ای و با زبانِ حال می‌گویی: ای دلی که مانند سنگ افسرده و سخت شده‌ای، بیا و از این عطای الهی بهره‌مند شو.

تو شایسته‌ی آن هستی که محبوبِ زیباروی (رومی‌رخ) تو را در آغوش بگیرد و ببوسد؛ پس برای رسیدن به این مقام، آیینه‌ی دلت را از زنگارِ کدورت‌های دنیوی پاک کن.

ارتباط عجیبی میان این دلِ زنگار گرفته و آن محبوبِ زیباروی وجود دارد؛ پیوندی پنهانی و شگفت‌آور، درست مثل ارتباطی که میان موش و پلنگ برقرار است.

سخن گفتن را کنار بگذار تا دریچه‌ی دلت گشوده شود؛ چرا که قلبِ بیدار، چنان وسعتی دارد که می‌تواند هر دو جهان را در یک لحظه ببلعد، همانند نهنگی که دریا را می‌بلعد.

اگر ما بخواهیم با پای خود به سوی دل برویم، هزاران فرسنگ راه در پیش است، اما وقتی به حقیقتِ دل می‌رسیم، درمی‌یابیم که فاصله‌ای وجود ندارد (دل در همه جا حضور دارد).

اگر شمسِ تبریز، مایه‌ی فخر و افتخارِ تبریز، حقیقت‌جو نبود، چرا غمِ عشقِ او باید همچون ماموری سخت‌گیر بر من گمارده شود و مرا به هر سو بکشاند؟