دیوان شمس - غزلیات

به آن حاکم دروغین و پوشالی بنگر که با اسباب‌بازی‌ها و زیورآلاتِ بی‌ارزش، خود را آراسته و با زر و زور ظاهری، بر سرِ خویش تفاخر می‌کند.

او چون منکر حقیقتِ مرگ است، با گستاخی می‌پرسد که مرگ کجاست؟ اما آنگاه که مرگ از تمام جهاتِ هستی بر او می‌تازد، با ذلت و حیرت اعتراف می‌کند که من اینک تسلیمِ توأم.

مرگ به او نهیب می‌زند که ای نادان! آن همه دبدبه و کبکبه و آن سبیلِ تاب‌داده و بینیِ بادکرده از غرور و آن تکبر و کینه‌توزی‌هایت چه شد؟

کجایند آن معشوقان و آن شادی‌های زودگذر؟ آن اموالی که با حرص جمع کردی را به چه کسی بخشیدی؟ اکنون بالین تو خشتی بیش نیست و بسترِ تو آغوشِ خاک سرد است.

حرص و طمع را رها کن و از خواب غفلت برخیز، راه دینِ حقیقی را در پیش بگیر تا به مقامی برسی که جاودانه باشی و از این عناوین و القاب پوچِ ظاهری رها شوی.

این جانِ ارزشمند را بیهوده هدر مده و گوهرِ وجودت را آلوده به نجاستِ دنیا نکن؛ ای کسی که مرواریدِ حقیقت را در لجن‌زارِ شهوات افکندی.

بدان که این بدن، ظرفی آلوده است که گوهری را در خود پنهان دارد؛ پس این پوسته‌ی خودپرستی را بشکن و به حقیقتِ درون راه یاب، ای انسانِ خودبین و سرکش.

حال که ادعای خداشناسی داری، مردانه عمل کن و به خدمتِ خلق و حق بپرداز؛ و هرگاه که رنج و بلا به تو روی آورد، ابرو در هم نکش و شکوه نکن.

این کلماتِ تند و هجو، خطاب به نفسِ خودِ من است و آن حاکمِ ظالم نیز خودِ من هستم؛ تا کی باید درگیرِ ظواهرِ کلمات و بازی با حروف باشم؟

ای شمسِ تبریزی، تو خودِ آبِ حیاتی و چشمه‌ی جاودانگی هستی؛ اما کسی نمی‌تواند به این آب دست یابد مگر از طریقِ دیدگانی که از فراق و شوق، نمناک و گریان باشند.