دیوان شمس - غزلیات

اشک‌های سرخ و گرانبهایی از چشمانم جاری شد؛ اکنون درمی‌یابم که این نشانه‌ای از همان عشقِ بی‌نشان است که در قالبِ این اشک، خود را آشکار کرده است.

به احوال و رنگِ (وضعیت) عاشق و معشوق بنگر؛ هر دو از منشأ واحدی آمده‌اند که همان جانِ بی‌رنگ و حقیقتِ مطلق است که در اینجا به صورت‌های گوناگون متجلی شده است.

عالمِ هستی به خاک (دنیا) مدام رنگ‌های مختلف می‌بخشد؛ اما حقیقتِ اصلی، نه رنگِ زمین را دارد و نه رنگِ آسمان را، بلکه فراتر از تمامیِ این رنگ‌هاست.

چرا که ریشه‌ی همه رنگ‌ها بی‌رنگی، ریشه‌ی همه‌ی شکل‌ها بی‌شکلی و ریشه‌ی همه‌ی کلمات، سکوت است؛ این حقیقت، همان اصل و معدنِ تمامِ ارزش‌ها و نقدینگیِ هستی است.

تو هم عاشق هستی و هم معشوق و هم در پیِ هر دوی آن‌؛ اما به دلیلِ خودخواهی و انانیت، حجابی بر خود افکنده‌ای که مانع از درکِ این یگانگی شده است.

تو سرشار از آبِ حیات (معنویت) هستی، اما حسد و غفلت، دهانت را بسته است؛ پس در ظاهر خاموشی، اما در باطن جانت از شدتِ عشقِ بی‌پایان در ناله و فغان است.

ناله‌ی پرندگان در سحرگاه، پیامی از عالمِ خاموشان است؛ جهان در ظاهر ساکت است اما از درون ناله می‌کند و نشانه‌ی آن حقیقتِ مطلق، در کلامِ انسان جاری شده است.

اگر از لذتِ عشق بال و پر گرفته‌ای، پس چرا از دوریِ یار ناله می‌کنی؟ هرچند تو حقیقت را انکار می‌کنی، اما هزاران نشانه و گواه در جهان، بر وجودِ آن عشق دلالت دارند.

اگر صیدِ (در بندِ) یاری نیستی، بگو چرا این‌همه بی‌قرار و ناآرامی؟ همان‌طور که چرخِ آسیا به خاطرِ جریانِ آب می‌چرخد، بی‌قراریِ تو نیز دلیل بر وجودِ نیروی محرکه‌ای است که تو را به حرکت درآورده است.

جانم به من اشاره می‌کند که ساکت باش تا آزرده نشوم؛ من نیز فرمان می‌برم، سکوت می‌کنم و سخن گفتن را رها می‌کنم.