دیوان شمس - غزلیات

اگر جان من بخواهد به چیزی جز تو متمایل شود، آن را از تن بیرون می‌کشیم و اگر تقدیرِ سرکش و روزگار با ما در ستیز شود، آن را در هم می‌شکنیم.

اگر نفسِ ما خواستارِ اسبابِ دنیوی و علایقِ ظاهری باشد، آن را در اختیارش می‌گذاریم تا به بیهودگی‌اش پی ببرد و اگر در حصارهایِ امنِ غرور پناه بگیرد، آن قلعه‌ها را بر سرش ویران می‌کنیم.

اگر این جهان را مانند جانِ آدمی بدانیم، ما حقیقتِ والاتر و اصلی‌ترینِ آن جان هستیم؛ و اگر این آسمان و گردشِ افلاک به پایانِ خود برسد، ما آن جوهرِ بینا و روشنگری هستیم که در میانه‌یِ آن باقی می‌مانیم.

زمین مانند ریشه و بنیانِ درختِ هستی است و این آسمان همانند شاخ و برگ‌هایِ آن است؛ اگر عالم را مانندِ درختِ زیتون فرض کنیم، ما حقیقتِ نابی هستیم که چون روغن در دلِ این درخت پنهان است.

چرا که عشقِ شمسِ تبریزی همچون یک آهن‌ربایِ قدرتمند عمل می‌کند و ما، در مسیرِ بندگی و ارادت به او، همچون آهن، بی‌اختیار و مجذوب به سویِ او کشیده می‌شویم.