دیوان شمس - غزلیات

اگر حقیقتاً عاشق هستی، باید تمام رنج‌ها و نامهربانی‌های معشوق را با جان و دل بپذیری و تحمل کنی؛ اما اگر عاشق نیستی، خود را به کارهای پست و دشوار دنیوی سرگرم کن.

برای رسیدن به مقام عشق، وجودی همچون گوهر گران‌بها لازم است. این جانِ حقیر و ننگینِ دنیوی را از وجود خود بیرون کن و همچون دشمنی که باید به دار آویخته شود، با آن برخورد کن.

این نفسِ سرکش گاهی در تیرگی جهل و گاهی در حیرتِ گمراهی است؛ پس از چنین جانی که تو را به اسارت می‌کشد، بیزار شو و حکمِ جدایی از آن را صادر کن.

خودت را نبین و بر منِ خویش تمرکز نکن، چرا که من از قیدِ جانِ حیوانی رها شده‌ام. همچون بلبلی که در باغ مستِ گل است، رختِ خود را از منیت بیرون کش و به سوی گلستانِ حقیقت حرکت کن.

این چرخ و فلکِ تند و تیز، از قدرتِ روحِ تو فرمان می‌گیرد. ای که سوارکاریِ ماهر درگاهِ الهی هستی، این نفسِ سرکش را رام کن و به خدمتِ خود درآور.

تو که همچون سوارکاری اصیل و پارسی‌نژاد هستی، تا کی می‌خواهی به کارهای پست (بارکشی) بپردازی؟ آیا از این که دیگران تو را به چشم یک حیوانِ بارکش ببینند، احساس شرم نمی‌کنی؟

اگر همچون یهودیان (در نگاهِ متون کهن، نمادِ انکار و ترس و پنهان‌کاری) زندگی می‌کنی و همیشه ترسان و متهم هستی، پس طبقِ عادتِ آن قوم، نشانِ ننگ را بر دستار خود ببند.

یا از این روشِ ناپسند دست بردار و توبه کن و به خاکِ پای پیامبر (ص) پناه ببر، یا برای اینکه حقیقت را با بصیرت ببینی، باید این فکرهایِ آلوده و متشتت را از چشمانِ خود بزدایی.