دیوان شمس - غزلیات

چهره‌ات همانند ماه زیبا و درخشان است، اما قلبت همچون سنگ سخت و بی‌احساس است. جانِ تو، مظهرِ بقا و جاودانگی است و زیبایی‌ات نوری است که به دیدگان می‌بخشد.

هنر و توانمندی دشمنِ تو، همچون دمِ خر (بی‌ارزش و کوتاه) است؛ هرچقدر هم آن را اندازه بگیری و ارزیابی کنی، به جایی نمی‌رسد و باید آن را ناچیز و کم‌ارزش شمرد.

به سوگندهای قرآنی (عادیات و موریات) قسم می‌خورم که ای صاحبِ بخشش، در نگاه من، جز تو هر کسی دیگر، همچون خاک و کلوخ است و ارزشی ندارد.

هر کس که عاشق نیست، شایسته تلخی و ترشی است. همان‌طور که شکر لایقِ شیرینی و حلواست، تکبر و دوری نیز لایقِ کسی است که از عشق بویی نبرده است.

دوریِ تو، جانم را به فدایت کرد و در هوای تو مرا متزلزل ساخت. هر بخشنده و بزرگواری غیر از تو، فریبنده و گمراه‌کننده است.

وقتی خیالِ دلبری و پیوند با کسی نداری، فتنه و آشوب به پا نکن و دل کسی را مبر؛ اما اگر دلی را اسیر کردی، بی‌رحمانه آن را از درگاهِ خود مران.

چشمِ تو راهزنِ دل‌هاست، پس به کسی که گرفتارِ نگاهت شده، راهِ نجات نشان بده؛ و زلفِ تو که سرکشی می‌کند، فریب و نیرنگِ این هندویِ (زلفِ سیاه) بازیگر را مخور.

عشق، دل‌ها را می‌رباید و پرورش‌دهنده جانِ دوستان است؛ همان‌طور که درخت رشد می‌کند، عشق نیز جانِ تو را سرسبز و شکوفا می‌سازد.

عشق، پدیده‌ای خوش و نو است و جوینده آن باید از خودِ عشق هم تازه‌تر و باطراوت‌تر باشد؛ اما جهانی که در آن زندگی می‌کنیم کهنه است و هر کس شیفته این جهانِ کهنه باشد، نادان و گمراه است.

عاشقانِ حقیقی، ذره‌ذره به سوی دریای حقیقتِ الهی در حرکتند، اما نادانان و اسیرانِ دنیا که در کوچه‌ها سرگردانند، به بیراهه می‌روند و از این مسیرِ متعالی بی‌خبرند.