دیوان شمس - غزلیات

اندیشیدنِ افراطی را کنار بگذار و آن را در دلت جای نده؛ زیرا تو در این راه با روحی عریان (بدون سلاح و پناه) قدم می‌زنی و اندیشه، برای تو همچون سرمای استخوان‌سوزِ زمستان (زمهریر) است که وجودت را منجمد می‌کند.

اگر گمان می‌کنی که با اندیشیدن از رنج و زحمت رها می‌شوی، در اشتباهی؛ چرا که دقیقاً همین اندیشه‌ورزیِ مداوم، سرچشمه و آغازگاهِ رنج‌های توست.

بدان که بازار آفرینش، فراتر از قلمروِ اندیشه‌های توست. ای کسی که بازیچه‌ی اوهامِ پوچ (اثیر) شده‌ای، چشم بگشا و آثارِ قدرت الهی را در عالم تماشا کن.

به آن منبعی بنگر که صورت‌های خیالی از آن برمی‌خیزند و آن جویبارِ هستی را نظاره کن که چرخِ کهنِ فلک را به حرکت درآورده است.

او همان سرچشمه‌ی زیبایی است که گونه‌ی دلبران را گلگون کرده و همان منبعِ تقدیر است که رخسار عاشقان را از غمِ فراق، زرد و رنگ‌پریده (زریر) می‌سازد.

این صدها هزار مرغِ جان، از دیارِ عدم به سوی هستی در پروازند و همگی همچون تیرهایی هستند که از یک کمانِ واحد (قدرت الهی) رها شده‌اند.

خداوند بدون نیاز به ابزار و چگونگی، فراتر از رسومِ عقلی و درکِ بشری، در عالمِ غیب، بی‌دست و پا، هزاران خمیرمایه‌ی هستی را ورز می‌دهد و می‌آفریند.

خداوند بدونِ نیاز به آتشِ مادی، تنورِ دل و جان‌ها را گرم می‌کند و نانِ روزی را بر دکانِ هستی می‌نهد، در حالی که خودِ نانوا (خالق) پنهان و در پرده است.

از لوحِ ساده‌ی خاک، هزاران نقشِ زیبا می‌آفریند و از جوششِ خون در ماده، هزاران شیرِ بیشه و انسان‌های دلاور پدید می‌آورد.

هنگامی که از سرِ نیاز گفتی «خدایا به من عنایتی کن»، از سوی آسمان بانگی برآمد که: ای فقیر! زنبیلِ نیازت را بگشا که هدیه و عطای الهی فرارسید.

آن روزی و نعمت آن‌قدر بزرگ و سنگین (زفت) بود که زنبیل را پاره کرد؛ چرا که از آشپزخانه‌ی کرمِ الهی، هدیه‌ای حقیر و کوچک بیرون نمی‌آید.

او همان کسی است که مائده‌های آسمانی (من و سلوی) را برای بنی‌اسرائیل فرستاد و همان است که شتر را از میان شکافِ کوه (معجزه حضرت صالح) بیرون می‌آورد.

اوست که از یک قطره آبِ ناچیز (نطفه)، پهلوانی قوی‌هیکل می‌سازد و کسی است که برای خفتگانِ در خوابِ غفلت، راهی به سوی کمال و پرواز (مطیر) می‌گشاید.

خداوند در عالمِ عدم، لحظه به لحظه صورت‌های تازه‌ای می‌آفریند تا این انسان‌های خیال‌پرداز را به سوی مسیرِ حقیقت بکشاند.

هرگاه آن امیرِ جان فرمانِ سکوت دهد، من لب فرو می‌بندم؛ چرا که روزی خودِ او، شرحِ این اسرارِ پیچیده را برایم بازخواهد گفت.