دیوان شمس - غزلیات

آینه باارزش چینی را چه نیاز به زنگیِ نابینایی که قدر آن را نمی‌داند؟ و فرد کر مادرزاد را با نوای خوشِ سرنا چه کار است؟ این‌ها تناسبی با هم ندارند.

آدم سست‌عنصر و بی‌اراده چه می‌داند که ناز و کرشمه معشوق چیست؟ همان‌طور که کودک نوزاد را با شراب ناب چه کار است و شایستگی آن را ندارد.

سیاره زهره که نماد موسیقی و لطافت است، کی می‌تواند در میدان نبرد شجاعت نشان دهد؟ مرغی که عادت به زمین دارد، با امواج سهمگین دریا چه نسبتی دارد؟

بر آن مرتبه و مقام روحانی که عیسی مسیح به آن عروج کرد، تو با خردِ اندک خود راهی نداری؛ ای مسلمانان، چرا می‌خواهید آن خرِ (نفس اماره) را به آن جایگاه بلند بکشانید؟

ما گروه رندانِ حقیقت‌جو هستیم که در گوشه خراباتِ فنا (نیستیِ خود) نشسته‌ایم؛ ما را با اسباب دنیا، صندوقچه و ثروت چه کار است؟

ما از مرحله عقل و جنونِ معمولی، صد هزار سال پیش گذر کرده‌ایم؛ تو که خود را افلاطونِ عقل و خرد می‌دانی، در میان ما چه می‌کنی؟

با این عقلِ ترس‌خورده و دلِ وابسته‌ات، چگونه می‌خواهی قدم در راهی بگذاری که پر از راهزنانِ طریقت است؟ تاجرِ ترسو را در میدان جنگ چه کار است؟

اینجا میدان عشق است که از هر سو زخمِ شمشیر و نیزه می‌بارد؛ زنانِ نازک‌اندام و عافیت‌طلب را در این میدان نبرد چه کار است؟

امروز پهلوانانی چون رستم در راه عشق در خون خود می‌غلتند و فدا می‌شوند؛ زال‌های پیر و ناتوان را با قامت‌های خمیده در این میدان چه کار است؟

عاشقان واقعی، زخمِ دوست را مایه حیات می‌دانند و آن را می‌طلبند؛ کسانی که به دنبال عافیت و سلامتی و دوری از درد هستند، با این سودای عشق چه نسبتی دارند؟

عاشقانِ شگفت‌انگیز کسانی‌اند که هرچه بیشتر در راه عشق کشته می‌شوند، زنده‌تر می‌گردند؛ در جهان عشق، مرگ معنا ندارد، پس از آن چه سخنی است؟

علاوه بر این، عاشقی که در هوای شمس‌الدین مست شده، تا تبریز (مبدأ عشق) رفته و صدای او را شنیده است؛ تو با این غوغا و هیاهو چه نسبتی داری؟

از فراتر از هر دو عالم (ماده و معنا)، ندایی روح‌بخش به گوش جان می‌رسد؛ پس ای که درگیرِ منیّت هستی، تو را با شمسِ دین که وجودی متعالی است چه کار؟