دیوان شمس - غزلیات

شور و شادیِ عارفان در آسمان‌ها و عالم بالا پرتو افکنده است؛ اگر بیگانگان و انکارکنندگان از این حال سهمی ندارند، اهمیتی ندارد و آنان را به حال خود رها کن.

این تقسیم‌بندی از سوی خداوند است که گروهی در پرتو آفتابِ حقیقت در حال شادی و سماع هستند و گروهی دیگر در سرمای سخت و سوزانِ جهل و دوری از حق گرفتار شده‌اند.

همچنین این تقسیمِ الهی است که عده‌ای در آب‌های تلخِ رنج و غم غوطه‌ورند و عده‌ای دیگر از شهد و شیرِ وصال و لذت‌های معنوی بهره‌مندند.

تا روز قیامت، شعارِ افتخار به فقرِ معنوی بر پاست؛ پس تو که توانایی داری، هم برای خود بهره ببر و هم به دیگران ببخش، ای کسی که در باطن فقیر هستی.

فقرِ حقیقی را در پرتو دانش و نورِ خدا جست‌وجو کن، نه در پوشیدن لباس خشن و پشمینه؛ اگر صرفِ برهنگی یا فقر ظاهری نشانه‌ی کمال بود، همه‌ی افراد بی‌چیز باید به درجات بالای کمال می‌رسیدند.

بانگِ پرواز و رهایی به گوشت می‌رسد و تو نیز بال‌بال می‌زنی، اما اگر حقیقتاً قصدِ پریدن داری، باید پاهایت را از قیر (وابستگی‌های دنیوی) رها کنی.

عقل تو اسیرِ جان و نَفست اسیرِ نان است؛ اندیشه‌هایت در حیرت و سرگردانی مانده و دستانت به امور پیش‌پاافتاده‌ی دنیوی مشغول است.

ای عارف، اگر سستی و تنبلی کرده‌ای، قرآن برای سست‌همتان نیز پیام دارد؛ همان‌طور که در قرآن آمده است که یاریِ خدا فرا می‌رسد، پس بشارت باد بر شما ای حق‌جویان که یاری‌رسان حقیقی آمد.

ای جوان، تو گرمای وجود و توان خود را در جای دیگری (امور دنیوی) صرف کرده‌ای؛ به همین دلیل است که هر کس آنجا گرم و پرشور باشد، در این عالمِ حقیقت، سرد و لرزان است.

گرما با سرما و سرما با گرما ملازمه دارد؛ چون تو در آن‌جا (دنیا) گرم و پرشور بودی، در اینجا (آخرت یا عالم معنا) لاجرم دچارِ سردی و بی‌حاصلی خواهی بود.

اما از ناامیدی دست بردار، زیرا گرمای رحمتِ خداوند بی‌نهایت است؛ در برابر خورشیدِ حقیقت، جهنم و آتشِ سوزانِ آن نیز همچون ذره‌ای ناچیز است.

حق همچون آهن‌ربا طالبانِ خود را بی‌کلام به سوی خویش می‌کشد؛ تو که خود هشداری بی‌مانند هستی، دیگر بس است، سخن زیاد گفتی.