دیوان شمس - غزلیات

عشقِ یار، عاشقان را مانند لشکری برای سان دیدن فرامی‌خواند؛ در این میدان، کسانی که از خودیتِ دنیوی رسته (مرده)اند، سوارکارانِ بلندمرتبه‌اند و کسانی که هنوز به این دنیا وابسته‌اند، پیاده‌نظامِ بی‌مقدارند.

رخسار زیبای او چنان شکوهی دارد که گویی کلِ سپاهی را در خود جمع کرده است؛ پس مراقب باش که چشمِ تو هم گرفتارِ بلا نشود و هم از گزندِ حسادتِ دیگران در امان بماند.

ای خورشید! در برابر درخشش چهره‌ی او خجالت بکش و در ابر پنهان شو؛ ای ماهِ تابان نیز از چنان رخساری حذر کن و دوری گزین.

هنگامی که به میدانِ عشق وارد می‌شوی، دیدگانِ خود را (از عالم معنا) عاریه بگیر و سپس با همان یک نگاهِ حقیقت‌بین، دِینِ خود را ادا کن و آن امانت را به کمال برسان.

برای چشمِ عاشق، هیچ درمانی جز مستیِ شرابِ جان نیست؛ و این شرابِ روحانی را جز از نگاهِ مست و خمارآلودِ آن یار می‌توان گرفت؟

اگر گام‌های تو در راهِ حق لنگ است و ناتوانی، بیهوده خود را با خلخال و زینت‌های ظاهری بیارای؛ همچنان که گوشِ کر، از هزاران گوشواره نیز بهره‌ای نمی‌برد.

اگر عصای موسی را هم بدزدی، پیامبر نمی‌شوی؛ برای به حرکت درآوردن شمشیر ذوالفقار، باید بازویِ توانای حیدر (علی علیه‌السلام) را داشته باشی.

به جای اینکه از قدرتِ معجزه ی عیسی سهمی بدزدی، از دستِ او (یعنی منشأ قدرت و معرفت) پیروی کن تا هم شیوه‌ی کارِ او را ببینی و هم به مقامِ دست‌یازی به قدرتِ الهی برسی.

اگر حقیقتِ این راه را نمی‌دانی، با تواضع و یواشکی به آن سو نگاه کن؛ نه با نگاهِ عیب‌جو و امتحان‌گر، بلکه با چشمِ عبرت‌آموز و با تکیه بر معرفت.

چرا که از آن سو (مقامِ محبوب)، رحمتی بی‌پایان در حالِ جوشش است؛ من او را شمس تبریزی می‌نامم یا جمالِ خداوند؛ تفاوتی ندارد، زیرا هر دو یکی است.