دیوان شمس - غزلیات

به جای اینکه به حالِ مست نگاه کنی، به ساقی که حقیقتِ هستی است بنگر. همان‌طور که زنانِ مصر به جایِ دیدنِ دستِ خود، به جمالِ یوسف نگاه کردند و مبهوت شدند، تو نیز جمالِ حق را ببین و از خطاها و ناپاکی‌های ظاهری چشم بپوش.

ای جان که همچون ماهی در آبِ حیات شناوری، به آن صیادِ حقیقی که تو را به سوی خود می‌کشد توجه کن و از قلاب و رنجی که ممکن است در ظاهر برایت دردناک باشد، هراس به دل راه مده و به آن توجه نکن.

توجه و تمرکز خود را بر اصل و منشأ وجودی خود بگذار و به امور فرعی و گذرا که اکنون به آن‌ها دلبسته و گرفتار شده‌ای، بی‌توجه باش.

نگاهت را به گلزارِ بی‌پایانِ معنویت و کمال بدوز و از آن خارِ کوچک که پایت را زخمی کرده و استعاره‌ای از رنج‌های ناچیز دنیوی است، غافل شو.

به همایِ سعادت که سایه‌ی لطفش بر سرِ توست نگاه کن و از زاغی که از دست تو پرواز کرده و کنایه از نعمتی ناچیز است، اندوهگین مباش.

همچون سرو و سنبله که بلندقامت و سرافرازند، تو نیز در مسیرِ تعالی حرکت کن و مانند بنفشه که سر به زیر و نزدیک به خاک است، به پستی‌ها و تعلقاتِ ناچیز دل مبند.

زمانی که آبِ حیات (معرفت و عشق الهی) در جویبارِ وجودت جاری است، به ظرفِ سفالی که همان جسم و قالب است و شکسته می‌شود، توجه نکن.

به خدایی که هم هستی‌بخش است و هم شور و مستی می‌آفریند ایمان بیاور؛ از فقدانِ چیزهای دنیوی گله مکن و به آنچه اکنون داری و فانی است، دل نبند.

قناعت را ببین که آزاد و سبک‌بال است و به طمع که مانندِ مادری باردار، آبستنِ رنج و دردسر است، توجه نکن.

به پاکان و اولیایی بنگر که به سوی ملکوت و درجات بالا پرواز کردند و به دردی (رسوبات و ناپاکی‌ها) که در قعرِ ظرفِ وجود باقی مانده است، توجه مکن.

این جهان را سرشار از صورت‌ها و جلوه‌های قدسی و الهی ببین و از آن صورت‌های ظاهری و مادی که مانعِ راهِ کمال تو هستند، چشم بپوش.

در دامِ عشق، مرغانِ بلندپرواز و شگفتی گرفتارند؛ پس به آن بوم (جغد) که از دامِ عشق گریخته و به ویرانه‌ها رفته، نگاه نکن.

خداوند که ناطقی فراتر از توست و حقیقتِ مطلق است در کمینِ توست؛ پس به کسی که در این لحظه خاموش است و صدایی ندارد، توجه مکن.