دیوان شمس - غزلیات

اگر فرض کنیم که سرور و فرمانروای تو ثروتی انبوه دارد، باز هم نمی‌تواند درخشندگی و طراوتِ چهره‌ای که از عشق و عرفان نور گرفته است را با آن ثروت بخرد. زر و ثروت، در برابر جلالِ عاشق، بی‌مقدار است.

هنگامی که ناله‌ی جان‌گدازِ عاشقِ دل‌باخته به گوش رسید، طبیعت نیز به وجد آمد و زمین با شکوفایی گل‌ها و سبزه، به استقبال و تماشای این حالِ خوش برخاست.

ای سالک! خودپسندی و وابستگی به اعتبار و مقام را کنار بگذار و خود را به دریای بی‌کرانِ معرفت بسپار تا از قید و بندِ اندیشه‌های عقلانی و غرورِ ناشی از منزلتِ اجتماعی رهایی یابی.

ما نیز همانند تو در گذشته، منکر این شور و غوغای عاشقانه بودیم؛ اما با یک چشمک یا جلوه‌ی ناگهانیِ محبوب، چنان اسیر و شیفته‌ی او شدیم که تمام باورهای پیشین ما درهم ریخت.

خطاب به محبوب (یا عقلِ سخت‌گیر): تا کی می‌خواهی عاشقِ خود را به خاطر غیرت و تعصبِ نابجا سرکوب کنی؟ بگذار این جانِ خسته و دلِ بیمار، با ناله‌های خود کمی سبک شود.

خیر، هرگز به او اجازه‌ی ناله نده؛ چرا که ناله‌های زار و سوزناکِ او چنان قدرتی دارد که می‌تواند تعادلِ زمین و گردشِ روزگار و افلاک را برهم بزند.

جای تعجب نیست که اسرارِ عالمِ غیب و معنا برای همگان آشکار نمی‌شود، چرا که آن عالمِ پنهان به اراده‌ی خداوندِ پوشاننده‌ی رازها، در پرده مانده است.

دوباره این دلِ شیدا از بندهای عقل و منطق رها شد و در اوجِ بی‌خودی، همانند عاشقانِ دیوانه، از شدت عشق گریبانِ خود را درید.

سکوت کن؛ چرا که فرمانِ پادشاهِ عشق چنین است که باید با صبر و خویشتنداری، راه را بر هوس‌های دل ببندی و آن را در تنگنای مجاهده و ریاضت قرار دهی.