دیوان شمس - غزلیات

اگرچه ما در دریا (وطن اصلی مروارید) نیستیم، اما در باطن گوهر هستیم؛ و اگرچه در میدان جنگ حاضر نیستیم، اما در دلیری و نبرد با نفس، پهلوانیم.

چه شرابِ عشق را به ما ارزانی بداری و چه دریغ کنی، ما از این بالا و پایین‌هایِ روزگار و احوالِ متغیرِ ناشی از آن، کاملاً بی‌خبر و بی‌نیازییم.

ای عشق! تو چه زیبا و چه جذاب و گیرایی؛ حتی اگر ثروت و کیسه پولمان را در این راه از دست داده‌ایم، در عوض به کانِ اصلیِ زر و حقیقت دست یافته‌ایم.

ای کسانی که ما را سرزنش می‌کنید و زبان به بدگوییِ ما می‌گشایید، بدانید که ما نسبت به شما که در ناآگاهی و خامی مانده‌اید، بسیار پوشیده‌تر و مست‌تر از حقایقیم.

لولیِ (بی‌خانمانِ) عاشقی که نه ثروتی دارد و نه میراثی از پدر به او رسیده است، اگر دست به دزدی (از راهِ دل‌ربایی) نزند، چگونه باید امرار معاش کند؟

ما لولیانِ شاد و بی‌خیالی هستیم که نه شغلی داریم و نه دغدغه‌ای؛ پس جز اینکه دل و ایمانِ مسلمانانِ (متشرعین) را ببریم و از آنان برباییم، چه کارِ دیگری از دستمان برمی‌آید؟

اگر زنبیلی همراه داشتیم، آن را با خرما پر کردیم و اگر از نیل (سختی‌ها) خوردیم، باز هم در پسِ آن، شیرینی و حلاوت یافتیم.

اگر مأمورِ حکومت ما را دستگیر کند و به زندان بیندازد، ما از چاهِ چانه‌یِ تو (گودیِ زنخدانِ یار) که سرچشمه‌یِ حیات است، سیراب می‌شویم.

زندان و چاهِ تو چقدر خوش است؛ ساقی و مستانِ تو چه زیبایند؛ و آن سخنانِ بی‌صدا که با آن می‌گوییم ما از جنسِ نقره و پاکی هستیم، چقدر دل‌نشین است.

جان به تن می‌گوید که ای جسم، خاموش باش و سخن نگو؛ لب‌هایت را ببند و چشمِ دلت را باز کن، چرا که ما حقیقت‌بین هستیم.