دیوان شمس - غزلیات

آن ذاتِ آگاه و بیدارِ من، بار دیگر مرا با افیونِ آشفتگی‌ها و وسوسه‌های دنیوی به خوابِ غفلت فرو برد و تمام هشیاری و خِرَد را از سرِ من بیرون کرد.

من با ترفندهای بسیار تلاش می‌کنم تا از یادِ او غافل شوم و خود را به نادانی بزنم، اما آن ماهِ کامل (معشوق) با جامِ شرابی در دست پدیدار می‌شود و نقشه‌های مرا نقش بر آب می‌کند.

او مرا سرزنش می‌کند و می‌گوید: تا کی می‌خواهی با این روگردانی و بی‌آبرویی پیش بروی؟ چرا مانندِ هر انسانِ بی سروپا و شکست‌خورده‌ای، بر درِ هر خانه‌ای گدایی می‌کنی؟

با این همه زاری و ذلت و در حالی که غلامِ خرقه و کوزه (نماد فقرِ ظاهری) هستی، اگر حقیقتاً جویای حق هستی، پس چرا در این کیسه‌ی تن و دنیا گرفتار مانده‌ای؟

این کارهایی که از تو سر می‌زند، باعث شرمساریِ بزرگان و پادشاهان است؛ تو که وجودی فرشته‌خو بودی، چرا باید بازیچه‌ی دستِ دیوِ نفس شوی؟

چه کسی توانِ آن دارد که سخنِ او را بازگو کند، در حالی که جهانی هم‌ترازِ او نیست؟ جهان در برابرِ ظهور و پنهانیِ او هم کور است و هم کر.

اگر من آن زبانی را داشتم که می‌توانست رازِ معشوق را برملا کند، هر روحی که آن را می‌شنید، بی‌درنگ از قفسِ این جهان پرواز می‌کرد.

از دستِ آن معشوقِ دریادل، حال و روزِ بسیار دشواری دارم، چرا که سینه و وجودِ من از شدتِ حضور و هجومِ عشقِ او ویران می‌شود.

اگر آن راز را برای مؤمنان بگویم، بلافاصله ایمانِ سطحیِ خود را از دست داده و به مرتبه‌ای می‌رسند که عوام آن را کفر می‌پندارند؛ و اگر برای کافران بگویم، حقیقت چنان آشکار می‌شود که دیگر کافری در جهان باقی نمی‌ماند.

دیشب که خیالِ او در خواب به سراغم آمد تا لطف و کرمش را نشان دهد، از من پرسید که در چه حالی؟ گفتم بدون تو بسیار بیچاره و درمانده‌ام.

اگر صد جان هم داشته باشم، در راهِ غمِ تو آن را فدا می‌کنم؛ ای دوست، آیا دلِ تو از سنگ است یا مرمر که این‌قدر سخت و بی‌رحم است؟