دیوان شمس - غزلیات

باز هم یک آدم ترش‌رو و ناخوشایند وارد شد، نکند او خودِ سرمای سخت و کشنده (زم‌هریر) است؟ ای ساقی، جامی از شراب عشق بر سرش بریز تا همچون شکر شیرین‌سخن و خوش‌خلق شود.

یا به او شرابِ معرفت بده تا مست و مهربان شود، یا او را از این بزم بیرون کن. زیرا در میان جمعِ زیبارویان و عاشقان، وجودِ دیو‌سیرت (عفریت) هیچ جایگاهی ندارد.

شرابِ معرفت را مانند پیامِ الهی به او بچشان تا این «خر» (نفسِ سرکش و فرومایه) در گل و لایِ دنیا نماند. این شراب چنان قدرتی دارد که می‌تواند به آن نفسِ حیوانی، در یک لحظه بال‌های پروازِ عیسوی ببخشد.

اگر کسی که عقلِ جزئی دارد و هوشیار است به محفلِ مستانِ عاشق وارد شد، او را راه نده؛ چرا که اهلِ ظاهر فقط درگیرِ داوریِ خوب و بد و خیر و شر هستند که در فضای بی‌آلایشِ عشق، معنایی ندارد.

ای نگهبان، بر درگاه بنشین و اجازه ورود به مجلس ما را به کسی نده، مگر عاشقِ سوخته‌دلی که از شدتِ سوزِ درونی‌اش، بویِ جگرِ کباب‌شده‌اش به مشام می‌رسد.

عاشقِ حقیقی چنان تسلیم است که اگر دست بخواهی پا می‌دهد و اگر پا بخواهی سر می‌بازد؛ او چنان در بخشش افراط می‌کند که اگر بیل بخواهی، به جای آن تبر می‌آورد (یعنی از حدِ نیاز هم فراتر می‌رود).

چون غرق در شرابِ محبتم، از خویشتنِ خویش و شرمِ درونی رها شده‌ام. دیگر به دنبالِ سپری برای حفظِ سلامتِ خود نیستم و در برابرِ شمشیرِ بلا، سینه‌ام را سپر می‌کنم.

من یک گوینده و زنده‌دلی می‌خواهم که کلامش همچون آبِ حیات باشد، کسی که خوابِ غفلتِ دیگران را به آتشِ عشق بسوزاند و این داستانِ عاشقی را تا سپیده‌دمِ ابدیت روایت کند.

اگر در بدنِ من رگی از هوشیاریِ عقلانی دیدی، آن را پاره کن؛ زیرا اگر آن رگ مانندِ شیرگیرِ درگاهِ حق نباشد، در این مسیرِ عرفانی، آن را همچون سگِ بیابان پست بشمار.

یک گروه از مردم، خراباتی و مستِ خوش‌باشی‌اند و گروهی دیگر غلامِ اعداد و ارقام و دنیا هستند. این دو گروه هیچ سنخیتی با هم ندارند؛ مسیرِ آنان از هم جداست.

من آن‌قدر از این می نوشیده‌ام که پیمانه و اندازه از دستم در رفته است. (به عربی): دستم را گرفتند و دهانم را بستند؛ این است حفظِ حالِ آن کسی که مستِ حقیقت است.

ای محبوب، نیش و زهرِ غمِ ما را به نوش‌دارو تبدیل کن و فریادِ ما را بشنو. ما را نیز مانند خودت از قیدِ هوشیاریِ عقل آزاد کن و از آن جایگاهِ بی‌هوشی، به ما نظری بینداز.