دیوان شمس - غزلیات

عشقِ آن معشوق حقیقی، تعلقات دنیوی و وابستگی‌های مرا از روحم گرفت و جانِ من، در پیوند با این عشق، از بندِ منیّت و خودبینیِ خویش رها شد.

زیرا که جانِ انسان، موجودی حادث و آفریده‌شده است، اما عشق، حقیقتی ازلی و قدیم است؛ پس میانِ این دو، تفاوت ماهوی وجود دارد و در حالت عادی، محدود نمی‌تواند در نامحدود ادغام شود.

عشقِ آن جانان، مانند سنگِ مغناطیس عمل می‌کند؛ روحِ ما را بی‌اختیار و با قدرت تمام به سوی خود جذب کرده و به ساحتِ قربِ الهی می‌کشاند.

جانِ عارف در این مسیر، خودِ خویش را (یعنی نفس و منیّت را) از دست می‌دهد؛ شگفتا که وقتی این 'خویشتنِ مجازی' گم می‌شود، آن‌گاه حقیقتِ وجودِ راستین و الهی آشکار می‌گردد.

پس از این تجربه فنا و بی‌خودی، جان دوباره به آگاهیِ ظاهری بازمی‌گردد، اما اکنون در بندِ دامِ عشق گرفتار شده و راه گریزی از این اشتیاق ندارد.

عشق، شربتی از حقیقتِ ناب به جان نوشانید و با این نوشیدنیِ عرفانی، تمامِ ناخالصی‌ها و ریاکاری‌های جان از میان رفت و حقیقتِ اخلاص بر آن حاکم شد.

این احوالات و این رهایی از خویشتن، تنها نشانه‌های آغازینِ راهِ عشق است؛ چرا که وادیِ عشق، بی‌کران است و هیچ کس را یارای آن نیست که به پایانِ مطلقِ آن دست یابد.