دیوان شمس - غزلیات

من تنها خواهان لبانِ سرخ‌فام و قیمتیِ تو هستم و شیرینیِ قند در برابر آن ارزشی ندارد؛ من طالبِ زیباییِ رخسار تو هستم و درخششِ ماهِ آسمان در برابر آن هیچ سودی برای من ندارد.

وقتی سرمستیِ ناشی از نگاهِ تو در میان نباشد، شراب هیچ نشاطی به آدمی نمی‌دهد؛ و زمانی که تو همراه و همسفر من نباشی، پیمودنِ هیچ راه و سفری فایده‌ای ندارد.

من تنها نیازمندِ زکاتِ (بخشش و لطف) تو هستم و خزینه‌های زر و سیم برایم بی‌ارزش است؛ من تنها به وصالِ میانِ (کمر) تو مشتاقم و داشتنِ کمربندِ مادی و ظاهری چه سودی دارد؟

اگر تو یوسفِ من نباشی، حضور در مصر برایم معنایی ندارد؛ و اگر سایه‌یِ لطفِ پادشاهِ (محبوب) از سر ما کم شود، برپاییِ دوباره‌یِ محشر و قیامت چه سودی به حالِ ما خواهد داشت؟

وقتی نورِ آفتابِ وجودِ تو نباشد، روشناییِ خورشیدِ آسمان چه ارزشی دارد؟ و وقتی تو نباشد که مَنظَر (موردِ نظر) من باشی، داشتنِ چشم و قوه بینایی چه سودی برایم دارد؟

اگر دیدارِ تو نباشد، عمرِ طولانی چه سودی دارد؟ و اگر پناه و حمایتِ تو نباشد، داشتنِ سپرِ جنگی برای دفاع از خویش چه فایده‌ای خواهد داشت؟

شبِ هجرانِ من همچون شبِ هولناکِ قیامت دراز و طاقت‌فرسا شد، اما دلِ من تنها سحری را می‌طلبد که تو در آن حضور داشته باشی؛ بی‌تو سپیده دمیدن چه سودی دارد؟

در شبی که ماه در آسمان نیست، درخشش ستارگان چه ارزشی دارد؟ و وقتی پرنده‌ای قدرتِ پریدن نداشته باشد، داشتنِ دو بال چه سودی به حالش دارد؟

وقتی قدرت و توانِ درونی نباشد، داشتنِ سلاح و مرکب چه سودی دارد؟ وقتی دل، شجاعت و دلیری از خود نشان ندهد، جگر (که جایگاهِ شجاعت است) چه فایده‌ای دارد؟

وقتی تو روحِ من نباشی، خودِ روح و جان چه ارزشی دارد؟ و وقتی تو بصیرتِ قلبی به من نبخشی، چشمِ ظاهری چه فایده‌ای دارد؟

من هیچ هنری جز نگریستن به تو ندارم؛ و اگر عنایت و توجهِ تو نباشد، سایرِ هنرها و مهارت‌های دنیوی چه سودی به حالم خواهد کرد؟

این جهان همچون درختی است که برگ و میوه‌اش تو هستی؛ وقتی آن اصل و میوه نباشد، وجودِ خودِ درخت چه سودی برای کسی دارد؟

ای دل، از مرتبه‌یِ بشری و نفسانیت گذر کن و به مقامِ فرشتگان برس؛ چرا که اگر از انسانیتِ محض بالاتر نروی و به حقیقتِ فرشتگی (نورانیت) نرسی، صرفِ بشر بودن چه سودی دارد؟

وقتی خبر و آگاهی، محرمِ اسرارِ او نیست، پس بی‌خبر و مست شو؛ چرا که اگر خودِ او (مخْبِر) سرچشمه‌یِ آن خبر نباشد، داشتنِ آن آگاهی و خبر چه سودی دارد؟

کسی که از نورِ وجودِ «شمس تبریزی» بهره‌ای نبرد، وجودِ تاریک و بی‌فروغِ او دیگر چه سودی برایش خواهد داشت؟