دیوان شمس - غزلیات

ساقیِ روح و جان ما که از مستیِ غفلت و خوابِ سنگینِ دنیا آلوده شده بود، به سراغمان آمد. او جامِ طلاییِ عشق را به دست گرفت و درِ ظرفِ شرابِ حقیقت را گشود.

این دعوتِ پرشور برای نوشیدن از شرابِ جان و جامِ بزرگِ معرفت است؛ دعوتی که ساقی آن را پی‌در‌پی و بدون وقفه به تشنگانِ طریقِ حق می‌رساند.

چه صبحِ مبارک و چه وقتِ نوشیدنِ باده‌یِ سحریِ ارزشمندی است؛ در این بزم، پادشاه (معشوقِ ازلی) شراب را به ما می‌بخشد و ما نیز با تمامِ وجود در برابر او رکوع و سجود می‌کنیم.

وقتی شرابِ ناب، حضورِ محبوبِ سلطانی و یاریِ دولتِ عشق یک‌جا جمع شده است، دیگر نمی‌توان و نباید شرح داد که در آن میان چه حال و هوای ملکوتی و وصف‌ناپذیری برپا بود.

هر کسی که از این شرابِ عشق ننوشد، سقفِ جهان بر سرش آوار خواهد شد و با زبانِ حال به او خواهد گفت که ای کور و تیره بخت، از این عالم برو.

در این جهان که ساکنانش چون مردگان‌اند و از مردارِ دنیا تغذیه می‌کنند، انسانِ عاقل و آگاه هرگز به آرامش تن نمی‌دهد و یک لحظه هم به خوابِ غفلت فرو نمی‌رود.

وقتی سالک باطنش را از آلودگی‌های دنیوی پاک کرد، لایقِ نوشیدنِ شرابِ طهور شد. چه شرابِ باشکوه و چه بزمِ پربرکتی است این بزمِ گفتگوهای عاشقانه.

تو شراب را نمی‌بینی و فقط مستیِ آن را مشاهده می‌کنی؛ درست مثل اینکه خانه‌ها پر از دود است اما تو آتشِ اصلی را که موجبِ این دود شده، نمی‌بینی.

وقتی دلِ انسان‌های پست بسوزد، بویِ تعفن از آن برمی‌خیزد، اما وقتی دلِ شاهان و عارفان در آتشِ عشق بسوزد، از آن بوی خوشِ عنبر و عود پراکنده می‌شود.

بر پیشانیِ هر انسانِ مست و شیدایی که جانش را در راهِ عشق فدا کرد، نوشته شده که عاقبتِ او نیکوست و بر لبه‌یِ جامِ ساقی نیز نوشته شده که سرانجامِ کار، سعادت است.

بر روی دفِ نوازنده نوشته‌اند که سیاره‌ی زهره (نمادِ شادی و هنر) بنده‌ی توست و بر کفِ دستِ ساقی نوشته شده که طالع و سرنوشتِ تو بسیار مبارک است.

ای موسیِ زمانه، در برابرِ فرعونِ زمان بخند و تو ای خلیلِ خدا، با شجاعت بنوش که نمرودیانِ زمانه در برابرِ ایمانِ تو ناتوان و کورند.

اگر ابلیس نیز از شرابِ عشقِ الهی مست می‌شد و حقیقتِ عشق را درک می‌کرد، هرگز به خاطرِ آن یک گناه (سجده نکردن)، عبادت‌های طولانی‌اش مردود و بی‌ارزش نمی‌شد.

من سخن را کوتاه می‌کنم، چرا که سکوت در برابرِ انسان‌های هشیار و آگاه، بهترین سخن است؛ زیرا مردمِ عادی با شنیدنِ این اسرار، دچارِ حیرتِ بی‌جا شده و تصوراتِ باطلِ خود را بیشتر می‌کنند.