دیوان شمس - غزلیات

حتی سخنی که از عمق جان برمی‌آید، خود حجابی است که مانع رسیدن به حقیقت اصلی می‌شود؛ همان‌طور که سطح دریا (مانند پوسته‌ای) مانع دیدنِ گوهر درون آن است، زبان نیز مانعِ درکِ حقیقتِ ناب می‌شود.

اگرچه دانش و حکمت، چراغی بسیار روشن و شگفت‌انگیز برای هدایت است، اما در مقایسه با خورشیدِ حقیقتِ مطلق، همین دانش و بیان هم حجابی است که مانع دیدنِ آن حقیقتِ بی‌واسطه می‌شود.

این جهانِ مادی همچون کفی است که بر رویِ دریایِ صفاتِ خداوند قرار دارد؛ این کفِ ظاهری، مانعِ دیدنِ عمقِ آن دریایِ بیکران و حقیقی است.

تو باید این کفِ ظاهری را کنار بزنی تا به آبِ اصلی برسی؛ پس چشمت را به این کفِ فانی ندوز که همین توجهِ تو، حجابی در برابر دیدنِ دریایِ حقیقت خواهد بود.

از نقش‌ونگارها و زیبایی‌های زمین و آسمان نگران نباش و دلبسته‌ی آن‌ها نشو، چرا که همین صورت‌ها و جلوه‌های مادی، مانعِ رسیدنِ تو به اصلِ وجود است.

برای رسیدن به حقیقتِ سخن (مغز)، باید پوسته‌ی ظاهرِ حرف را بشکافی؛ همان‌طور که زلفِ زیبا، چهره‌ی یار را می‌پوشاند و مانع دیدنِ آن جمالِ حقیقی می‌شود.

هر خیال و تصورِ ذهنی که گمان می‌کنی به حقیقت رسیده است و کشفِ حجاب کرده‌ای، آن را رها کن؛ زیرا دلبستگی به همین تصورات، خود حجابی بزرگ‌تر برای تو می‌شود.

این جهانِ ناپایدار، نشانه‌ای از وجودِ خداوند است، اما زیباییِ خودِ این نشانه، باعث می‌شود که انسان چنان غرق در آن شود که حقیقتِ اصلی (خداوند) را فراموش کند و نشانه تبدیل به مانع شود.

اگرچه وجودِ ما همانند تکه‌قراضه‌ای (فلز کم‌ارزش) از سویِ شمسِ تبریزی به ما بخشیده شده، اما همین وجودِ محدود و خودپرستی، تکه‌ای است که جان را از کانِ اصلیِ حقیقت جدا می‌کند و پرده‌ای میانِ ما و آن معدنِ نور می‌کشد.