دیوان شمس - غزلیات

روحِ انسان که ناگهان از بندِ دنیای مادی رها شد، قفسِ تن را شکست و به سوی عالمِ بی‌جهت و بی‌کرانِ معنا پر کشید.

از شرابِ عشقِ الهی، جانِ سالک چنان صیقل یافت که خالص شد و از رنج‌ها و تقابل‌های دنیوی رهایی یافته و به کمال رسید.

هنگامی که جان از آلودگی‌های خاکی و وابستگی‌های جسمانی شسته و پاک شد، توانست به معراجِ معنوی برسد و در آن اقامتگاهِ روحانی، اقامت گزید و آن جایگاه را بسی خوش‌تر از عالمِ خاکی یافت.

او در عالمِ پاکی، شیرینیِ حقیقت را یافت و در برابرِ جمالِ حقیقیِ الهی، زیباییِ ظاهریِ کسانی که همچون لاله، فریبنده اما زودگذرند، رنگ‌باخته و بی‌ارزش است.

هر کس که از تماشایِ آن ماهِ حقیقت (پیرِ راه) غافل ماند و این جلوه‌ی الهی را نشناخت، اگرچه در ظاهرِ احکامِ دین باقی بماند، در حقیقت کافر است.

من از صفاتِ نفسانی و منیتِ خود گذشتم و از هستیِ خویش عریان شدم، چرا که تنها کسانی که از تعلقات تهی باشند، لایقِ آن‌اند که با نورِ خورشیدِ حقیقت آراسته شوند.

تسبیح و «الله اکبر» گفتنِ تو تا زمانی که خودخواهی و عقلِ جزئی‌نگر (سر) در تو باقی است، ارزشی ندارد؛ هنگامی که این «من» را قربانی کنی، آن‌گاه «الله اکبر» حقیقی بر زبانِ جانت جاری می‌شود.

هر قلبی که گرفتارِ اندوه و ملالتِ دنیوی باشد، از این مقامِ بلندِ عرفانی دور است؛ چرا که عشقِ راستین برای سالک هم حکمِ کشتی برای عبور از طوفان و هم حکمِ لنگر برای ایستایی و ثبات را دارد.

ای شمس تبریزی! دلِ من در برابرِ تابشِ خورشیدِ وجودِ تو، به چنان تواضع و ناچیزی رسیده است که از یک ذره غبار هم کوچک‌تر به نظر می‌رسد.