مثنوی معنوی - دفتر پنجم

آن خر بسیار تلاش کرد که در برابر وسوسه گرسنگی مقاومت کند و آن را از خود دور نماید، اما گرسنگیِ سیری‌ناپذیر که به گرسنگی سگ‌وار تشبیه شده است، همزاد و همراه او بود و رهایش نمی‌کرد.

حرص و طمع بر وجودش پیروز شد و صبرش در برابر آن بسیار ناتوان بود؛ چه بسیار جان‌هایی که به خاطر به دست آوردنِ تکه‌ای نان از بین رفته‌اند.

بر اساسِ سخنِ آن پیام‌آوری (پیامبر اکرم) که حقایقِ هستی برای او آشکار بود، نزدیک است که فقر و تنگدستیِ مادی انسان را به کفر و ناسپاسی بکشاند.

آن حیوان که در بندِ گرسنگی گرفتار شده بود، با ناامیدی گفت: اگر این سختی و گرسنگی در تقدیرِ من یک حیله یا آزمون است، پس همان بهتر که مرگِ مرا زودتر فرابرسد.

اگر قرار است زندگیِ من فقط در همین رنجِ گرسنگی خلاصه شود، ای کاش از این عذاب رهایی یابم؛ اگر مفهومِ حیات، تحملِ این گرسنگی است، پس من همین الان مرده‌ام.

اگرچه آن خر در ابتدا توبه کرد و سوگند خورد که از کارهای نادرست دوری کند، اما سرانجام به دلیلِ حماقت و خویِ حیوانی‌اش، دوباره مرتکبِ خطا شد.

حرص و طمع، انسان را کور، احمق و نادان می‌کند و همین نادانی باعث می‌شود که مرگ برای افرادِ سبک‌مغز، آسان و ناچیز جلوه کند.

اما مرگ برای کسانی که جانِ جاویدان و معرفتِ الهی را ندارند، آسان نیست؛ چراکه آنان بهره‌ای از حقیقتِ هستی ندارند که بتوانند با تکیه بر آن، از مرگ نهراسند.

از آنجا که انسانِ غافل، جانِ جاویدان ندارد، پس دچارِ شقاوت و بدبختی است؛ بنابراین اگر می‌بینیم که او از مرگ نمی‌ترسد، نه از سرِ شجاعت، بلکه از سرِ نادانی و حماقت است.

پس برایِ داشتنِ حیاتِ جاویدان تلاش کن تا وقتی زمانِ مرگ فرا می‌رسد، برایِ آن سفرِ ابدی توشه‌ای نزدِ خود داشته باشی.

آن حیوانِ نادان به خداوند که روزی‌رسانِ اصلی است، اعتماد نداشت؛ همان خدایی که اگر بنده توکل کند، از عالمِ غیب، بخشش‌های بی‌کران بر او می‌باراند.

تا به امروز لطفِ خداوند هرگز او را بی روزی نگذاشته بود، حتی اگر گهگاه او را با گرسنگی آزمایش می‌کرد.

اگر گرسنگی هم نباشد، صدها رنج و بیماریِ دیگر همچون سوءهاضمه و بیماری‌های گوارشی به سراغِ تو می‌آیند و آرامشت را برهم می‌زنند.

رنجِ گرسنگی در واقع از آن بیماری‌ها بهتر است؛ چراکه هم ملایم‌تر است، هم سبکی و آسانی به همراه دارد و هم در مسیرِ تکاملِ معنوی کارساز است.

دردِ ناشی از گرسنگی از سایرِ دردها پاکیزه‌تر است، به‌ویژه آنکه در همین گرسنگیِ مهارشده، صدها فایده و حکمت نهفته است.