مثنوی معنوی - دفتر سوم

کسی که از تربیت و انضباط بی‌بهره است، همچون سگِ شکاری است که قلاده ندارد و از مسیرِ هدف خارج می‌شود. همچنین کسی که در کوره‌ی حوادثِ زندگی پخته نشده باشد، از لذتِ کمال و درکِ حقایقِ والا محروم و خام باقی می‌ماند.

نخودِ درونِ دیگ خطاب به استاد گفت: ای پیشوا و سرور، اگر حقیقتِ کار چنین است و پختگی در این جوشش نهفته، پس من با کمالِ میل می‌جوشم؛ در این راهِ دشوار مرا یاری کن تا به راستی به مقصود برسم.

تو در این فرآیندِ دگرگونی و پختگی، مانند معماری هستی که وجودِ مرا بنا می‌کنی. با کفگیر (سختی‌ها و بلاها) بر من بزن و مرا زیر و رو کن، چرا که ضرباتِ تو بسیار پربار و برای تعالیِ من ارزشمند است.

مانند فیلبانی که فیلِ سرکش را می‌زند، تو نیز بر سرِ من زخمِ بلا و داغِ سختی وارد کن تا از خیالاتِ دنیوی و دلبستگی‌های گذشته (که به هندستان و باغ تعبیر شده) رها شوم و دیگر در رویایِ دلبستگی‌های دنیایی نباشم.

هدفم این است که خودِ منیت‌دار و محدودم را در این جوششِ الهی ذوب کنم تا از این قفسِ تن و خودخواهی آزاد شوم و راهی به سوی آغوشِ رحمت و وصلِ تو بیابم.

زیرا انسان وقتی به آسایش و غنا می‌رسد، دچار طغیان می‌شود و سرکشی می‌کند؛ درست مثل فیلی که در خواب، سرزمینِ خود را می‌بیند و با تکیه بر آن خیال، در برابرِ فیلبانش یاغی می‌شود.

زمانی که فیل در عالمِ خیال، سرزمینِ زادگاهش را به یاد می‌آورد، فرمانِ فیلبان را نشنیده می‌گیرد و با نافرمانی، روشِ فریب و دغل‌کاری در پیش می‌گیرد.