مثنوی معنوی - دفتر سوم

در آغاز، همچون حضرت آدم، وجودم در زندانِ غم و اندوه گرفتار بود؛ اما اکنون نسلِ معنوی من تمام عالم را فراگرفته و از این قفس رها شده است.

من در این دنیایِ تاریک و پست، چون گدایی بودم که در چاهِ طبیعت گرفتار است؛ اکنون که به حقیقتِ پادشاهیِ وجود خود رسیده‌ام، نیاز به جایگاهی شایسته و بلند (قصر) دارم.

قصرها، جایگاهِ شایسته‌ی پادشاهانِ حقیقی (ارواحِ والا) هستند، در حالی که برای کسانی که روح‌شان مرده و اسیرِ دنیای فانی است، تنها گور، خانه‌ی مناسبی محسوب می‌شود.

پیامبران و اولیای الهی، به دلیلِ وسعتِ روح‌شان، این جهان را تنگ و محدود یافتند و همچون پادشاهان که از جایگاهِ حقیر دوری می‌کنند، به عالمِ بی‌پایانِ معنوی کوچ کردند.

این دنیا برای کسانی که از نظر معنوی مرده‌اند، بزرگ و باشکوه جلوه می‌کند؛ ظاهرش پر زرق و برق اما در باطن بسیار تنگ و محدود است.

اگر این دنیا تنگ و خفقان‌آور نیست، پس این همه ناله و فغان از چیست؟ چرا هر کس که عمرِ طولانی‌تری در آن داشته، همچون پیری که پشتش خمیده، در رنج و فشار قرار گرفته است؟

در لحظه‌ی خواب که روح از قیدِ جسم آزاد می‌شود، ببین که چگونه جانِ آدمی از رهایی و شادی در آن عالمِ دیگر سرشار می‌شود.

انسانِ ستمگر با رهایی از جبرِ طبیعتِ مادی، از بندِ خود رها شد و آن کس که در زندانِ دنیوی بود، حتی از فکرِ اسارتِ خود نیز خلاصی یافت.

این زمین و آسمان که در ظاهر بسیار وسیع و پهناور به نظر می‌رسند، در لحظه‌ی مرگ و انتقال به عالم دیگر، برای انسان بسیار تنگ و ناچیز می‌نمایند.

جسمِ خاکی، زندانی است که با وجود وسعتِ ظاهری، بسیار تنگ و خفه‌کننده است؛ شادی و خنده‌اش در باطن گریه و حسرت است و هر چه در آن به آن ببالد، در حقیقت مایه‌ی ننگ و شرمساری اوست.