مثنوی معنوی - دفتر سوم

چگونه به خود اجازه می‌دهی که چنین قیاس‌ها و مثال‌های ناقصی بسازی و با آن‌ها به سوی آن درگاهِ پاک و ساحتِ بی‌نهایتِ الهی سنگ‌اندازی کنی؟

حقِ آوردنِ مثل و بیانِ حقیقت، تنها در اختیارِ آن حضرت (خداوند) است؛ چرا که قیاسِ الهی نشان‌دهنده‌ی آگاهیِ کاملِ او به اسرارِ نهان و آشکار است.

تو که اسیرِ جزء‌نگری و محدودیت‌های بشری هستی، چه می‌دانی که حقیقتِ پنهانِ عالم چیست؟ چطور به خود جرئت می‌دهی که امورِ کلان و الهی را با مثال‌های ناچیزی مانندِ زلف و رخِ معشوق بسنجی؟

حضرت موسی در آن ماجرای معروف، آن شیء را عصایی ساده دید، اما در حقیقت آن نبود؛ بلکه حقیقتی مخوف (اژدها) بود که دهان به سوی او می‌گشود.

وقتی پادشاهی چون موسی از حقیقتِ پنهانِ یک چوب خبر نداشت، تو چگونه ادعا می‌کنی که حقیقتِ این دام‌های دنیوی و دانه‌های وسوسه‌انگیز را درک می‌کنی؟

وقتی بیناییِ موسی در شناختِ آن حقیقتِ نهفته به خطا رفت، چطور یک انسانِ ناچیز و کوچک‌مایه (مانند موش) به خود اجازه می‌دهد در این مسائلِ بزرگ دخالت کند؟

آن قیاس و مثالی که تو می‌سازی، سرانجام گریبان‌گیرت می‌شود و مانند اژدهایی، تک‌تکِ اجزای وجودت را می‌بلعد و نابود می‌کند.

ابلیسِ رانده‌شده از درگاهِ حق، همین مسیرِ قیاس را پیش گرفت و با استدلالِ باطلِ خود، تا ابد مغضوبِ درگاهِ الهی شد.

قارون نیز از سرِ لجاجت و غرور، به استدلالِ خود تکیه کرد و همین قیاسِ نابجا باعث شد که با تمامِ ثروت و جاه و مقامش به کامِ زمین فرو رود.

این قیاس‌های خود را مانندِ زاغ و بوم بدان؛ چرا که این‌ها پرندگانِ شوم‌اقبالی هستند که حضورشان باعثِ ویرانیِ صدها خاندان و تبار شده است.