مثنوی معنوی - دفتر دوم
بخش ۱۰۵ - سجده کردن یحیی علیه السلام در شکم مادر مسیح را علیه السلام
مولویدرک و برداشت
هوش مصنوعیدرونمایه و پیام
این قطعه از مثنوی به روایت دیدار مادر یحیی با حضرت مریم میپردازد و بر آگاهی باطنی و شهودِ غیبیِ اولیای الهی تأکید دارد. در این روایت، شکم مادران همچون حجابی عمل نمیکند و حقیقتِ معنویِ نوزادانِ آینده که هر دو از پیامبران بزرگ الهی هستند، پیش از ولادت، یکدیگر را میشناسند و به هم ادای احترام میکنند.
هدف شاعر، نمایشِ پیوند میان روحهای متعالی است که فارغ از قید زمان و مکان، در پیوند با حق، حقیقت یکدیگر را درک میکنند. این گفتوگو نشان میدهد که مقامِ پیامبری و اولیا، امری فطری و از پیش تعیینشده است که نشانههای آن حتی در دوران جنینی نیز جلوهگر میشود.
معنای روان
مادر یحیی در خلوت و پنهانی، پیش از آنکه فرزند خود را به دنیا بیاورد، با مریم سخن گفت.
نکته ادبی: در نهفت: کنایه از خلوت و پنهانی است.
او به مریم گفت: «به یقین دریافتم که در وجود تو پادشاهی معنوی (عیسی مسیح) نهفته است که از پیامبران اولواالعزم و فرستادگان آگاه و برگزیده خداوند است.»
نکته ادبی: اولوا العزم: لقب پیامبران صاحب شریعت و مقامِ بزرگ است.
ای مریمِ دانا! وقتی من در برابر تو قرار گرفتم، فرزندِ من در رحم، در برابر فرزندِ تو سجده کرد.
نکته ادبی: ذوالفطن: کسی که دارای هوش و فراست است (جمع فطنت).
فرزند من در رحم، به فرزند تو سجده برد؛ چنان فشار و اثری در این سجده بود که من در بدن خود احساس درد کردم.
نکته ادبی: مر آن جنین: 'مر' حرف نشانه و تأکید است.
مریم پاسخ داد: «من نیز در درون خویش مشاهده کردم که این طفل در شکم من، در مقابل کودک تو سجده کرد.»
نکته ادبی: طفلِ شکم: منظور جنینی است که در رحم است.
آرایههای ادبی
اشاره به حضرت عیسی (ع) که به دلیل مقام والای معنوی و نبوت، به پادشاه و سرور تشبیه شده است.
اشاره به پنج پیامبر بزرگ الهی که صاحب شریعت مستقل بودهاند.
سجده جنینها نمادی از تواضع و آگاهی باطنی ارواح بزرگ نسبت به مقام یکدیگر است.