مثنوی معنوی - دفتر اول
بخش ۸ - دریافتن آن ولی رنج را و عرض کردن رنج او را پیش پادشاه
مولویدرک و برداشت
هوش مصنوعیدرونمایه و پیام
این ابیات بخشی از یک روایت داستانی کلاسیک را ترسیم میکنند که در آن شخصیتها برای حل یک گره داستانی یا درمان یک درد، به مشورت و اتخاذ تدابیر عملی روی آوردهاند. فضای حاکم بر این ابیات، فضایی کنشگرایانه و متکی بر خردِ چارهجویانه است.
محتوای ابیات بر این نکته تأکید دارد که برای رسیدن به مقصود و دسترسی به فردی خاص جهت حل معضل، باید از ابزارهای انگیزشی نظیر ثروت و مقام (زر و خلعت) استفاده کرد تا فرد مورد نظر ترغیب به همراهی شود.
معنای روان
پس از آن ماجرا، آن شخص برخاست و قصد دیدار پادشاه کرد و او را از بخشی از حقیقت ماجرا باخبر ساخت.
نکته ادبی: واژه شمه در اصل به معنای بوی خوش است و در ادبیات کلاسیک به معنای اندک و بخش کوچکی از یک خبر یا حقیقت به کار میرود.
او گفت: چاره و تدبیر کار در این است که آن مرد را برای برطرف کردن این رنج و درد، به حضور بیاوریم.
نکته ادبی: عبارت از پی این درد در اینجا به معنای وسیلهای برای علاج و یا در جستجوی راهی برای پایان دادن به این ناخوشی است.
آن زرگر را از آن شهر دوردست فرا بخوان و با وعده طلا و بخشیدن خلعت، او را مشتاق و سرافراز کن تا به این کار مایل شود.
نکته ادبی: واژه خلعت به لباس فاخر و گرانبهایی گفته میشود که حاکمان به نشانه تکریم یا پاداش میبخشیدند و غرور در اینجا به معنای اغواگری و ایجاد طمع است.
آرایههای ادبی
اشاره به انتقال بخشی از اخبار و اطلاعات به صورت گزیده و مختصر.
در اینجا به معنای رایج تکبر نیست، بلکه به معنای وسوسه کردن یا ایجاد شوق و رغبت در فرد از طریق بخشش مادی است.