رباعیات

رودکی

رباعی شمارهٔ ۳۲

رودکی
ای طرفهٔ خوبان من، ای شهرهٔ ری لب را به سپید رگ بکن پاک از می
... ...

درک و برداشت

هوش مصنوعی

درون‌مایه و پیام

این بیت در فضای تغزلی و عاشقانه سروده شده و شاعر با خطاب قرار دادن معشوقه‌ای که در شهر ری آوازه زیبایی دارد، از او می‌خواهد تا آثار باده‌نوشی را از لبان خود بزداید.

شاعر در این بیت با لحنی صمیمانه و ستایش‌آمیز، بر تضاد میان آلودگیِ ناشی از شراب و پاکیِ ذاتی لبان معشوق تأکید می‌کند و تصویری از لحظه‌ای خلوت و عاشقانه ترسیم می‌نماید.

معنای روان

ای طرفهٔ خوبان من، ای شهرهٔ ری لب را به سپید رگ بکن پاک از می

ای شگفت‌انگیزترینِ زیبارویانِ من و ای کسی که آوازه زیبایی‌ات در شهر ری پیچیده است؛ لبان خویش را که به شراب آلوده گشته، با پارچه‌ای سفید (یا دندان‌های سپید خود) پاک کن.

نکته ادبی: واژه «طرفه» در اینجا به معنای موجودی نایاب و شگفت‌انگیز به کار رفته است. «سپید رگ» ترکیبی کنایی است که به دندان‌های سپید یا پارچه‌ای لطیف برای پاک کردن لب اشاره دارد.

ای طرفهٔ خوبان من، ای شهرهٔ ری لب را به سپید رگ بکن پاک از می

ای تو که نوادرِ خوبرویان هستی و در شهر ری آوازه‌ای داری، لب‌های خود را با پارچه‌ای سپید از باقی‌مانده‌ی شراب پاک کن.

نکته ادبی: «طرفه» در زبان کهن به معنای شگفت‌انگیز و نادر است و «شهره» به معنای کسی است که نامش بر سر زبان‌هاست.

ای طرفهٔ خوبان من، ای شهرهٔ ری لب را به سپید رگ بکن پاک از می

ای شگفتیِ زیبایان و ای کسی که شهرت و آوازه‌ات در شهر ری پیچیده است، لبت را با دستمال یا پارچه‌ای سپید از اثر شراب پاک کن.

نکته ادبی: واژه «طرفه» به معنای نادر و کمیاب است. «سپید رگ» در این بیت کنایه از دستمال یا پارچه‌ای سپید و لطیف است که برای پاک کردن لب استفاده می‌شده و ترکیب آن با فعل امر، صحنه‌ای ملموس را به تصویر می‌کشد.

ای طرفهٔ خوبان من، ای شهرهٔ ری لب را به سپید رگ بکن پاک از می

ای زیباترینِ خوبان من که آوازه‌ی جمالت در شهر ری پیچیده است؛ لب‌های خود را که به می آلوده شده، با دستمالی سپید پاک کن.

نکته ادبی: طرفه در اینجا به معنای شگفت‌انگیز و بی‌نظیر است و شهره به معنای مشهور و پرآوازه به کار رفته است. سپید رگ استعاره‌ای از دستمال یا پارچه‌ای سفید برای پاک کردنِ آثارِ شراب از لب است.

ای طرفهٔ خوبان من، ای شهرهٔ ری لب را به سپید رگ بکن پاک از می

ای بهترین و شگفت‌انگیزترینِ زیبارویانِ من و ای کسی که آوازه زیبایی‌ات در شهر ری پیچیده است، لب‌های خود را که به شراب آلوده شده، با پارچه‌ای سفید و لطیف پاک کن.

نکته ادبی: طرفه به معنای شگفت و بدیع است. شهره به معنای مشهور و انگشت‌نماست. سپید رگ در اینجا استعاره‌ای برای دستمالی لطیف و سفید برای پاک کردن لب است.

... ...

بخش ارسالی در این قسمت ناقص است و امکان تفسیر و معنای دقیق آن وجود ندارد.

نکته ادبی: متن نامشخص

آرایه‌های ادبی

استعاره سپید رگ

اشاره به دستمال یا وسیله‌ای لطیف و سپید برای پاک کردن لب از آثار شراب که با کنایه از سفیدی و لطافت استفاده شده است.

ندا ای طرفهٔ خوبان من

استفاده از حرف ندا برای خطاب قرار دادن معشوق و تأکید بر جایگاه والای او در نزد شاعر.