رباعیات

رودکی

رباعی شمارهٔ ۲۶

رودکی
ای از گل سرخ رنگ بربوده و بو رنگ از پی رخ ربوده، بو از پی مو
گل رنگ شود، چو روی شویی، همه جو مشکین گردد، چو مو فشانی، همه کو

درک و برداشت

هوش مصنوعی

درون‌مایه و پیام

این ابیات در ستایش زیبایی بی‌مانند محبوب سروده شده‌اند که گویی تمام زیبایی‌های گل سرخ را تصاحب کرده است. شاعر با نگاهی ستایش‌آمیز، معتقد است که رنگِ چهره و عطرِ گیسوی محبوب، از گل سرخ پیشی گرفته است.

در این فضا، محبوب مرکزِ ثقل زیبایی است و طبیعت تنها سایه‌ای از اوست. حضورِ محبوب، جویبار و کوی و برزن را چنان دگرگون می‌کند که گویی تمام عالم از زیبایی او رنگ و بو گرفته‌اند.

معنای روان

ای از گل سرخ رنگ بربوده و بو رنگ از پی رخ ربوده، بو از پی مو

ای محبوب که رنگ و بوی گل سرخ را ربوده‌ای؛ رنگ سرخ را برای چهره‌ات و عطرِ خوش را برای گیسوانت برگرفته‌ای.

نکته ادبی: استفاده از فعل ربودن برای بیانِ برتری و تصاحبِ کاملِ زیباییِ طبیعی توسط محبوب.

گل رنگ شود، چو روی شویی، همه جو مشکین گردد، چو مو فشانی، همه کو

هنگامی که چهره‌ات را می‌شویی، جوی آب از بازتابِ زیبایی تو رنگین می‌شود و زمانی که گیسوانت را پریشان می‌کنی، عطرِ آن تمامی کوی و برزن را معطر و مشک‌فام می‌سازد.

نکته ادبی: کاربرد واژگان جو و کو برای اشاره به محیطِ پیرامون و تأکید بر گستردگیِ تأثیرِ زیباییِ محبوب.

آرایه‌های ادبی

تلمیح به زیبایی طبیعی گل سرخ رنگ بربوده و بو

تشبیه محبوب به منشأ زیبایی‌های طبیعت که گل تنها بهره‌ای کوچک از آن دارد.

اغراق مشکین گردد، چو مو فشانی، همه کو

بزرگ‌نمایی در تأثیرِ عطرِ گیسوی محبوب که گویی محیطِ شهری را دگرگون می‌سازد.