دیوان اشعار - قصاید
قصیدهٔ شمارهٔ ۹۲
ناصرخسرودرک و برداشت
هوش مصنوعیدرونمایه و پیام
این ابیات با لحنی پندآموز، بر پیامدهای ویرانگر حسادت در روان آدمی تمرکز دارد. شاعر به مخاطب هشدار میدهد که پیمودن مسیر بدخواهی، جز تباهی و زوال برای شخص حسود ارمغانی ندارد و او را از حقیقتِ توانمندیهای خود دور میسازد.
شاعر با نگاهی روانشناختی، حسادت را عامل کوریِ بصیرت میداند؛ به گونهای که فردِ حسود، همواره داشتههای دیگران را بزرگتر و مطلوبتر از داراییهای خویش میبیند و این خطای دید، سرچشمهی رنج ابدی اوست.
معنای روان
در مسیر حیلهگری و حسادتورزی گام برمدار و تلاش مکن، زیرا هر کس که راه حسادت را در پیش گیرد، سرانجام وضعیتش بدتر و ناگوارتر از گذشته خواهد شد.
نکته ادبی: واژه "مپوی" از فعل امر "پویدن" به معنای دویدن، رفتن و تلاش کردن است که در اینجا به استعاره برای مسیر زندگی به کار رفته است. "ازیراک" نیز پیوندی کهن به معنای زیرا که است.
هنگامی که با دیدهی حسادت به سفره و داراییهای دیگران نگاه میکنی، لقمه و روزیِ دوست یا همنوعت در چشم تو بسیار لذیذتر و ارزشمندتر از آنچه نزد خودت هست، جلوه میکند.
نکته ادبی: واژه "خوان" در متون کلاسیک به معنای سفرهی غذاست و در اینجا استعارهای از نعمتها و داراییهای مادی دیگران است.
آرایههای ادبی
خوان (سفره) استعارهای از رزق و روزی و داراییهای مادی افراد است که در اینجا به عنوان موضوعِ حسادت قرار گرفته است.
تکرار کلمه راه برای تأکید بر انتخاب مسیر اخلاقی و پرهیز از بیراهه حسادت به کار رفته است.