دیوان اشعار - قصاید

هر کار یا اندیشه‌ای که از دایره عقل و خرد خارج باشد، برای انسان همچون زنجیر و محدودیتی است که او را اسیر می‌کند؛ این حقیقت، چکیده و اساس کلام خردمندان است.

خرد است که امور زندگی انسان را به درستی سامان می‌دهد و نظم می‌بخشد؛ در حالی که حرکت در مسیرهای نادرست و غیرعقلانی، جز پشیمانی و نارضایتی نتیجه‌ای ندارد.

دل خود را به هیچ‌چیز در این جهان وابسته نکن؛ چرا که بقای هیچ‌چیز تضمین شده نیست، حتی اگر ظاهراً پاداش و منفعتی در آن پیوند نهفته باشد.

توجه و تمرکز جان خود را تنها معطوف به توحید و یگانگی پروردگار کن و از غیر او بگردان؛ زیرا هر آنچه جز اوست، کیمیایی فریبنده و ظاهری است که دلبستگی به آن عاقبتی ندارد.

با دقت در پدیده‌ها بنگر و موحد باقی بمان؛ چرا که باید اندیشید چه کسی بنیان هستی و این نظامِ «بود و نبود» را چنین استوار و دقیق بنا نهاده است؟

اگر صاحب‌منصب یا دارایی هستی، از فقر و نیاز نترس؛ چرا که تو نیز در برابر خداوند، بنده و نیازمندی بیش نیستی و تکیه‌گاه اصلی تو اوست.

غم و اندوه خود را به آسانی رها کن و بدان که این دنیا همچون مادری است که فرزندان خود را می‌زاید و پس از مدتی آن‌ها را از دامن خود می‌راند و به سوی مرگ می‌فرستد.

ای دوست، به عمق جهان و تاریخ نگاه کن تا ببینی چه بسیارند کسانی که پیش از تو بوده‌اند و چه بسیار کسانی که بعد از تو خواهند آمد؛ پس به خود بیا و عبرت بگیر.

این دنیا به تو عمر طولانی و جاویدان نمی‌بخشد؛ در حقیقت، عمر تو در این جهان تنها به اندازه یک دمِ کوتاه و در بندِ زمان بودن است.

امیدهای دور و دراز و آز و طمع را رها کن؛ گردش چرخ روزگار را بنگر که چگونه با بی‌رحمی در حال تغییر است و مایه اندوه و گریه اهل دنیاست.