منطق‌الطیر - عذر آوردن مرغان

رابعه خطاب به پروردگار می‌گوید که امور دنیوی و کامیابی‌های مادی را به دشمنانت ببخش، چرا که دلبستگی به این امور، شایسته آنان است که از حقیقت غافلند.

به دوستانت نیز پاداش بهشت و سرای آخرت را عطا کن، اما مرا به این‌ها مشغول مکن، زیرا من از قید هر دو عالم آزاد شده‌ام و در بندِ این گونه خواسته‌ها نیستم.

اگر در دنیا و آخرت تهیدست و بی‌نصیب باشم، ذره‌ای غمگین نخواهم شد؛ به شرط آنکه حتی برای لحظه‌ای، همدم و مونس تو باشم.

همین «فقر» و بی‌نیازی از دو عالم، برای من کافی است، چرا که وقتی تو را دارم، وجودِ تو برای بی‌نیازی و داراییِ من کفایت می‌کند.

اگر بخواهم نگاه و توجه خود را حتی برای لحظه‌ای به دنیا یا آخرت بدوزم، یا در دلم جز تو چیزی بخواهم، در عشق تو کافر و بی‌وفا محسوب می‌شوم.

هرکس به مقامِ دوستی و وصالِ او برسد، صاحب همه چیز است و گویی تمام قدرت‌ها و ثروت‌های عالم (هفت دریا) در برابر همت و اراده او خاضع و کوچک است.

تمام موجوداتِ عالم، چه در گذشته، چه در حال و چه در آینده، دارای مثل و مانند هستند و نظیری برای آن‌ها یافت می‌شود؛ اما ذاتِ یگانه خداوند، بی‌همتاست و شبیهی ندارد.

هرچه را در این عالم جستجو کنی، نمونه و نظیر آن را خواهی یافت؛ اما خداوند همیشه یگانه است و هیچ چیز نمی‌تواند جایگزینِ او باشد و انسان از او ناگزیر است.