دیوان اشعار - غزلیات

اگر به مقامِ والای یگانگی با خداوند دست یابی و به اسرارِ درونیِ آن آگاه شوی، به مقامی خواهی رسید که برتر از تمام جهانیان و مایه افتخار نوع بشر خواهی بود.

مانند سایه باش که هیچ استقلالی از خود ندارد تا وقتی خورشیدِ حقیقت طلوع کرد، تو در آن نور محو شوی و به همدمی و یگانگی با آن برسی.

جانت همواره در حال عبادت و حضور در درگاهِ خداوند است، پس چرا تو در زندگیِ روزمره، خود را درگیر پراکندگی‌های ذهنی و سرگردانی در امور گوناگون می‌کنی؟

تو در آغازِ آفرینش با او بودی و در پایان نیز به سوی او باز خواهی گشت؛ پس اکنون هم در این زمانه، خود را با رنگ و صفاتِ او هماهنگ کن تا شایستگیِ همراهی با او را بیابی.

از آنجایی که در آغاز و پایانِ هستی، حقیقتِ تو چیزی جز بیخودی و رهایی از منیت نیست، اگر هم‌اکنون برای رسیدن به این حالت تلاش کنی، به همان حقیقتِ اصلی دست خواهی یافت.

همچون شبنمی باش که وقتی از خودِ مستقلش دست می‌کشد، رنگ و بوی دریا را می‌گیرد؛ تو نیز چنین کن تا اگرچه در ظاهر کوچک و ناچیزی، به عظمتِ دریا دست یابی.

شبنم چیست؟ قطره‌ای جدا افتاده از دریاست که هنوز با آن یکی نشده است؛ اما اگر در دریایِ بی‌کرانِ توحید غرق شوی، از تمام غم‌ها و دغدغه‌های عالم آزاد خواهی شد.

اما اگر به دلیل غفلت و نادانی، خود را درگیر هزاران پراکندگی و تعلقاتِ دنیوی کنی، نورِ تابناکِ دریای یگانگی بر تو نمی‌تابد و هرگز به درکِ محضرِ حق نخواهی رسید.

اگر دلت پراکنده و آشفته باشد، همچون آیینه غبارآلود عمل می‌کند که فقط تصاویرِ پریشان نشان می‌دهد؛ در نتیجه جز اندوه و ماتم از این هستی چیزی نصیب تو نخواهد شد.

تو پیش از این هیچ بودی و در نهایت نیز به هیچ باز خواهی گشت، پس اکنون نیز خود را هیچ بدان و منیّت را کنار بگذار؛ زیرا وقتی حقیقتاً هیچ شوی، از تمامی محدودیت‌های بشری فراتر رفته و به مقامی می‌رسی که با هیچ قیاس نمی‌شود.

ای عطار! اگر بپذیری که هیچ هستی، همواره به مقامِ «همه» دست خواهی یافت، اما اگر بکوشی که برای خود «هویتی مستقل» بتراشی، در یک لحظه همه چیز را از دست خواهی داد.