دیوان اشعار - غزلیات

تا زمانی که به فکر حفظِ غرور و منیتِ خویش هستی، بهره‌ای از بزرگی و سرافرازی نخواهی یافت؛ چرا که شمع تنها زمانی به مقامِ نورافشانی و کلاهِ افتخار دست می‌یابد که از سر بگذرد و فانی شود.

حتی به اندازه یک تار مو هم به خود غره نشو و سرِ منیت را فدا کن و آن را پیشکش کن، اگر واقعاً در پیِ رسیدن به مقامِ مردانِ راهِ حقیقت هستی.

همان‌طور که سرِ حضرت یحیی (ع) به خاطرِ حق‌گویی بریده شد و بر تیرگیِ خاک ماند، تو نیز اگر مدعیِ اسرارِ عرفانی هستی، باید سرِ خود (هستیِ خود) را در این راه ببازی.

وجودِ خود را به هیچ انگار، زیرا همین وجود برای حجابِ راهت کافی است؛ هیچ تدبیری برای رسیدن به حقیقت نداری، مگر اینکه از خودِ خویش بیزار شوی.

اگر تنها یک پرتو از نورِ الهی بر دو عالم بتابد، هر دو جهان از شدتِ شرم و ناچیزی، همچون یک ذره در برابرِ خورشید، ناپدید و گم می‌شوند.

وقتی عالم در برابرِ عظمتِ الهی تنها ذرة کوچکی است، چرا تو تا این حد درگیرِ آن هستی؟ شایسته است که برایِ چنین کارِ بزرگی (عرفان)، با چالاکی و همت کمر ببندی.

وقتی صفات و ذاتِ انسانی تو را در بندِ خود گرفته‌اند، به این سو و آن سو نرو که راهی به حقیقت نداری؛ وقتی گل را از ساقه می‌چینند و به جایِ دیگر می‌برند، تو در این میان جز حسرت و زاری چه می‌توانی با خود ببری؟

آتشِ غیرتِ الهی، تمامیِ صفاتِ نیک و بدِ انسانی را می‌سوزاند؛ پس برایِ رهایی از این دشواری، هیچ‌چیز (حتی خودت) را با خود به آن ساحتِ قدسی مبر.

چرا این سخنان را می‌گویم؟ چون تو مردِ این میدان و اهلِ اسرارِ دین‌پرور نیستی، چرا که همچنان درگیرِ پستیِ دنیا مانده‌ای و در سقوط و نگون‌ساری گرفتار شده‌ای.

شگفتا که تمامِ عمرت را در دنیا صرفِ به دست آوردنِ مادیاتِ ناچیز (جو به جو) کردی؛ عجبا که در آخرت نیز به خاطرِ همین دلبستگی‌های کوچک، گرفتار خواهی شد.

هم در دنیا و هم در عقبی، مانندِ چهارپایی که فقط به فکرِ علوفه (جو) است، درگیرِ مادیات ماندی و گویی بویی از روحِ بلندِ عیسوی (معنویت) به تو نرسیده است.

وقتی در وجودت بارِ دنیا بسیار سنگین است و باری از دین و ایمان نداری، در نهایت هم جان و ایمان را باختی و هم دنیا را به باد دادی.

اگر از زندگی‌ات ذره‌ای کمال حاصل نکردی، چرا از مرگ و پایانِ کار غمگینی؟ تو که در تمامِ عمرت فقط این دنیایِ مردار و آلوده را جمع کردی.

دلِ عطار از دستِ این دنیایِ هزاررنگ و ناپایدار خون شده است؛ شگفتا از این دنیا که همچون دیوی مردم‌خوار است و این همه بندگان را بی‌دلیل فربه و پروار کرده است.