دیوان اشعار - غزلیات

عطار

غزل شمارهٔ ۶۶۸

عطار
ای دل و جان زندگانی من غم تو برده شادمانی من
کردم از چشم و دل شراب و کباب می نیایی به میهمانی من
دو جهان ترک کرده ام که توی این جهانی و آن جهانی من
اندرین باب شعر ای عطار نیست اندر زمانه ثانی من

درک و برداشت

هوش مصنوعی

درون‌مایه و پیام

این قطعات کوتاه، بیانی صمیمانه و عارفانه از سوز و گداز عاشقانه دارند. شاعر با زبانی ساده و در عین حال سوزناک، مخاطبِ خود را که همانا معشوق حقیقی و هستی‌بخش است، خطاب قرار می‌دهد و از دوری و بی‌اعتنایی او شکوه می‌کند.

درونمایه اصلی اثر، فدا کردنِ دو جهان برای دست‌یابی به وصلِ معشوق است. شاعر به قدری در عشقِ خود غرق شده که جز معشوق، هیچ چیزِ دیگری در جهان برایش اهمیت ندارد و خود را در این میدانِ عاشقی، بی‌رقیب و یگانه می‌داند.

معنای روان

ای دل و جان زندگانی من غم تو برده شادمانی من

ای کسی که دل و جانم بسته به حضور توست، اندوهِ دوری از تو، نشاط و خرمیِ زندگی را از من گرفته است.

نکته ادبی: زندگانی در اینجا به معنای مایه حیات و زنده بودن است.

کردم از چشم و دل شراب و کباب می نیایی به میهمانی من

من برای پذیرایی از تو، تمامِ وجودم یعنی اشکِ چشمان و خونِ دلم را به مثابه شراب و خوراکِ ضیافت آماده کرده‌ام، اما تو هنوز به این میهمانیِ عاشقانه نیامده‌ای.

نکته ادبی: شراب و کباب کردن استعاره از تحمل رنج و گداختنِ وجود در راهِ عشق است.

دو جهان ترک کرده ام که توی این جهانی و آن جهانی من

من به خاطر تو از لذت‌های دنیوی و اخروی دست شستم؛ چرا که تو برای من، هم نمادِ دنیا و هم مقصدِ آخرت هستی.

نکته ادبی: توی مخفف تویی است که در اینجا برای حفظ وزنِ شعر به کار رفته است.

اندرین باب شعر ای عطار نیست اندر زمانه ثانی من

ای عطار! در این وادیِ شعر و عشق‌بازی، در این روزگار کسی نیست که بتواند همتای من باشد و در این مرتبه با من برابری کند.

نکته ادبی: ثانی به معنای دوم، همتا و مانندِ کسی است.

آرایه‌های ادبی

استعاره شراب و کباب

اشاره به گداختن و سوختنِ عاشق در راهِ معشوق که به تهیه ضیافت تشبیه شده است.

ایهام می

می در واژه میهمانی و می به معنای شراب در مصرع قبل، نوعی ایهام یا بازی زبانی ایجاد کرده است.

تضاد این جهان و آن جهان

اشاره به تمامِ گستره هستی و نفیِ آن در برابرِ معشوق.

تخلص عطار

نام شاعر که در بیت آخر برای امضای اثر آورده شده است.