دیوان اشعار - غزلیات

ما از همان جایگاهِ ازلیِ عشق (خراباتِ الست)، با مستی به این جهان قدم گذاشته‌ایم. هنگامی که همه ما غرق در مستیِ آن پیمانِ نخستین هستیم، دیگر نیازی به گفتنِ «بلی» (اقرار به بندگی) نیست، چرا که سراسر وجودمان مست آن عهد است.

جانِ ما پیش از آنکه در این قالبِ جسمانی قرار گیرد، از شرابِ معرفت و عشقِ الهی (در روز الست) نوشیده است. ما همگی از همان جرعه‌یِ واحد، مستِ آن عهدِ ازلی به این دنیا آمده‌ایم.

حضرت آدم (در آغاز) تنها مشتی خاک بود که خداوند (دوست) جرعه‌ای از عشقِ خود را بر آن ریخت. ما تماماً زاییده‌یِ برکتِ آن جرعه‌یِ الهی هستیم که به وجود آمدیم.

هنگامی که خداوند (ساقیِ پیمانِ الست) به جان‌های ما فرمود: «خداوند آنان را سیراب کرد»، ما برای آنکه از «منِ» خود دست بشوییم و در راهِ عشق، به هستیِ حقیقی برسیم، قدم در این راه نهادیم.

خداوند چهل صبح‌گاه در گِلِ وجودِ ما تصرف کرد و ما را پروراند تا سرانجام همچون گلی که از باغبان به دست می‌رسد، ما نیز از دستِ خالق به این دنیا رسیده باشیم.

یار (خداوند) قلابِ (شست) جذبِ خود را در دریایِ عشق انداخت تا ما (که در پیِ آن چهل روزِ آفرینش بودیم) همگی گرفتارِ آن قلاب شویم و به سویش کشیده شویم.

ای دل! برخیز و از شرابِ پاکِ الهی مست شو؛ زیرا ما برای ماندن و سکونت در این دنیایِ تاریک و خاکی آفریده نشده‌ایم.

از آنجا که خداوند مقتدر و بی‌عیب (جبار) است، هیچ‌گونه شکستی در ذاتِ او راه ندارد. او امر فرمود که ما دچارِ شکستِ (فنایِ خودی) شویم و ما نیز تسلیمِ این حکم شدیم.

عطار (شاعر) به واسطه‌یِ عشق به مرتبه‌ای والا و ارزشمند دست یافت؛ هرچند که در ابتدا به سببِ پیوند با جسمِ خاکی، از گوهرِ اصلیِ خود دور و در مرتبه‌ای پایین‌تر قرار گرفته بودیم.