دیوان اشعار - غزلیات

کسی که همواره خود را می‌بیند و درگیرِ «منِ» خویش است، بنده واقعیِ خدا نیست؛ و اگر کسی حقیقتاً بنده باشد، دیگر خودبینی و خودخواهی در او راهی ندارد و نمی‌تواند همزمان هم به خود نگاه کند و هم به معشوق.

ای بنده، هرگز بر پایه‌ی هستیِ مستقلِ خود زندگی نکن و به آن دل نبند؛ مگر نه این است که شبنم، اگر از دریا جدا باشد، عمری ندارد و زنده نمی‌ماند؟

تو در برابرِ هستیِ مطلق، همچون شبنمی بیش نیستی؛ پس به سوی دریا بشتاب و به او بپیوند، زیرا جز دریایِ وجودِ حق، هیچ تکیه‌گاه و نگه‌دارنده‌ای برای تو وجود ندارد.

در این دریایِ بی‌پایانِ عشق، همچون شبنم ناپدید و محو شو؛ چرا که هر کس از این «منیتِ» خود رها نشود، هرگز به مقامِ معرفت و داناییِ حقیقی نمی‌رسد.

اگر همچنان در بندِ خودخواهی و خودپسندی بمانی و در حق فانی نشوی، بدان که هیچ جوینده و کمال‌طلبی تا ابد به تو توجه نخواهد کرد و تو از قافله حقیقت جا می‌مانی.

آیا از این می‌ترسی که در دنیا هستیِ محدودِ خود را از دست بدهی و از بین بروی؟ این ترسِ تو از فنا، همان چیزی است که مانعِ رسیدن به بقای واقعی و جاودانگی می‌شود.

اگر به دنبالِ وجودِ جاودان و همیشگی هستی، چرا نمی‌دانی که عمرِ گل (که نمادِ زیباییِ زودگذر است) کوتاه است و هیچ‌گاه پایدار نمی‌ماند؟

زیبایی و وجودِ گل، تنها در حدِ همان گل بودن است و این مرتبه، در شأنِ مقامِ بندگیِ عارف نیست که به دنبالِ حقیقتِ متعالی است.

وقتی هنوز وجودت را در راهِ حق فدا نکرده‌ای و آماده‌ی پذیرشِ حقیقت نیستی، چه کسی جامه نو (معرفتِ جدید) بر قامتِ تو می‌پوشاند؟

وقتی تو وجودِ مستقلی نداری و در واقع نیست هستی، چه بگویم؟ تنها راهِ یافتنِ حقیقت برای تو، پذیرشِ همین نیستی است که تو را به سرچشمه می‌رساند.

اگر می‌خواهی که به هستیِ ابدی برسی، باید به سویِ آن یگانه‌ای بروی که در هستی، هیچ‌کس و هیچ‌چیز همانند و شریکِ او نیست.

در مسیرِ معشوقِ ازلی غرق شو و پیش برو، چرا که هیچ سالکی که در این راهِ عشق گام نهاده و فانی شده باشد، دوباره به زندگیِ عادی و محدودِ پیشین بازنگشته است.

چگونه شمعی که سوختن را نمی‌داند و افسرده و خاموش است، می‌تواند به شعله‌ی آتش برسد و با آن یکی شود؟ انسان هم تا رنجِ سوختن و فانی شدن را تحمل نکند، به وصال نمی‌رسد.

آسمان و افلاک هم هرگز نمی‌توانند محرمِ اسرارِ عشق شوند، مگر اینکه از سر تا پا در حرکت و تکاپویِ مدام برایِ وصال باشند.

هر کبکی که بتواند به قوتِ پرواز و شکارِ حق برسد، دیگر پرنده‌ای فراتر از او وجود ندارد؛ (هرکس این مسیر را طی کند، به اوج می‌رسد).

ای عطار، چرا این‌همه سخن می‌گویی؟ (سخن از این اسرار بی‌فایده است)، زیرا در این عالم کسی نیست که همچون تو حقایق را بازگو کرده باشد.