دیوان اشعار - غزلیات

حتی ذره‌ای از اندوهِ عشقِ الهی، از تمامِ دنیا و آخرت باارزش‌تر است و هر کس که منکرِ این حقیقت شود، در حقیقت از مسیرِ راستی و ایمان دور مانده است.

اگر کسی شادی را به جای این اندوه برگزیند، در جهل است؛ چرا که خداوندِ متعال، از جنسِ شادی‌های دنیوی یا اندوهِ انسانی نیست و فراتر از این دو صفت جای دارد.

کسی که از یادِ خدا غافل است، دیوانه‌ای بیگانه از حقیقت است؛ و آن‌کس هم که گمان می‌کند با عقلِ محدودِ خود حقیقتِ او را درک کرده، او نیز دیوانه‌ای است که در بندِ تصوراتِ ذهنیِ خویش گرفتار شده است.

هیچ‌کس از حقیقتِ اصلی (ذاتِ خدا) آگاهیِ حقیقی ندارد. ما تنها نامی از او می‌بریم و هرچه بیشتر درباره‌ی این نام‌ها سخن بگوییم، از حقیقتِ اصلی دورتر می‌شویم.

هرچه که ذهنِ تو بتواند آن را تصور یا درک کند، تنها برداشت و مفهومِ تو از اوست، نه خودِ او؛ چرا که حقیقتِ حق، برتر و فراتر از محدوده‌یِ فهم و تصورِ توست.

شگفت‌انگیز است که او دریایی است که هم پنهان و هم آشکار است؛ به گونه‌ای که هر ذره‌ای در عالم، از نمِ این دریا بهره‌مند است و همواره در جوش و خروشِ اوست.

آن تصویری که در آینه از تو منعکس شده، در واقع حقیقتی است که در درونِ آینه نیز پنهان و حاضر است.

اگر سال‌ها هم به این تصویرِ در آینه نگاه کنی، ذره‌ای از آن نور و روشناییِ حقیقیِ اصل را در آن نخواهی یافت؛ زیرا تصویر، جدا از حقیقتِ آن است.

عجیب است که آن صورتِ اصلی، با وجودِ آهنِ آینه هست، اما در عین حال، هم از آینه جداست و هم در درونِ آن حضور دارد.

اگر حقیقتی را دیدی که هم با چیزی هست و هم بدون آن، این خود راهنمایی برای توست؛ اگر جانِ پاک و آماده‌ای برای درکِ این راز داشته باشی.

اگر مثالِ دیگری می‌خواهی، به این مسئله بنگر که صورتِ اشیاء ممکن است از خاک، سنگ یا زر (طلا) باشد؛ اما ذاتِ آن حقیقت، از همه‌ی این‌ها برتر و والاتر است.

هنگامی که عطار در دریایِ حقیقتِ دل غرق شد، گویا زبانِ او به تیغی بدل گشت که همچون ابرِ پرباران، گوهرِ کلام و حکمت می‌باراند.