دیوان اشعار - غزلیات

عشقِ آن معشوقِ بی‌همتا، مرا از سر تا پا همچون شمعی در شعله‌های سوزانِ خود فرو برد و پروبالِ جانِ من، که چون پروانه‌ای بی‌قرار بود، در این آتشِ عشق سوخت و از بین رفت.

عشقِ او آتشی سوزان بود و من دلم را همچون مجمر (آتش‌دان) برای آن عود (چوبِ خوشبو) مهیا کردم؛ اما آن آتشِ عشق، چنان سهمگین بود که هم عودِ وجودِ مرا و هم مجمرِ دلم را با هم سوزاند.

هنگامی که یک جرقه از جمالِ درخشانِ چهره‌اش بر صحرایِ هستی افتاد، تمامِ دو جهان همچون خاشاک و گیاه خشک، در برابرِ آن جرقه تاب نیاورد و سوخت.

تصمیم داشتم جانم را به عنوانِ پیشکشی به درگاهِ معشوق ببرم، اما عشق پیش‌دستی کرد و پیش از آنکه من کاری کنم، جانم را در درونِ وجودم به آتش کشید.

دیگر از تمامِ هستیِ من، چه خشک و چه تر، هیچ باقی نمانده و تنها خاکستری بر جای مانده است؛ زیرا آتشِ غیرتِ الهی شعله‌ور شد و همه‌یِ وجودِ مرا یک‌سره سوزاند.

در نهایت، آن خاکسترِ باقی‌مانده را بر سرِ کویِ او به دستِ باد سپردم، اما ناگهان برقِ استغنایِ الهی از عالمِ غیب درخشید و حتی آن خاکسترِ ناچیز را نیز نابود کرد.

به معشوق گفتم: اکنون که همه چیز سوخت، اجازه بده ذره‌ای دیگر از من باقی بماند. او گفت: بمان (باش)! اما وقتی پرسیدم ذره‌یِ دیگر چه معنایی دارد، آن نیز در آتشِ عشق سوخت.

وقتی عطار به این مرحله از سلوک رسید، دیگر نه بودن برایش معنا داشت و نه نبودن؛ تمامِ مرزهایِ اعتقادی و دینی فرو ریخت و هم مؤمن و هم کافر در این آتشِ فراگیر سوختند.