دیوان اشعار - غزلیات

از آنجا که در راه عشقِ یار، هیچ‌کس به اندازه ما دلیر و جان‌برکف نیست، سجاده و عبادتِ زاهدان در نظر ما جز مایه‌یِ دردسر و قماری بیهوده و پوچ، چیز دیگری نیست.

جایی که جانِ مردانِ خدا در میدانِ آزمایشِ الهی، همچون گویی در چرخش است و بی‌قرار، آن مکان برای رندانِ مدعی جای مناسبی نیست؛ ما را با آن مکان و آن سختی چه کار است؟ (یعنی آنقدر عظیم است که حتی ما نیز در برابرش ناچیزیم).

اگر استادانِ حقیقت (ساقیانِ معنی) با زاهدانِ خشک‌مغز همنشین شوند، باده‌ای که به آنان می‌دهند جز دردِ راه و خماری نصیبشان نمی‌کند؛ زیرا زاهدان ظرفیتِ درکِ مستیِ حق را ندارند.

این راه برای بندگانِ خالص، داروی شفابخش است، برای شکست‌خوردگانِ راه، دردی جانکاه است، برای نیکوکاران، شادی‌بخش است، اما برای ما جز اندوهِ یادگاری از معشوق، چیزی باقی نمانده است.

ای کسی که ادعای سلوک داری، کجا هستی تا مقامِ معنوی و دنیایِ درونیِ ما را ببینی؟ که یارِ ما، هرآنچه در وجودِ ما بود (منیت و خودخواهی) را ستاند و ما را از خود تهی کرد.

از عالمِ غیب، ندایی عارفانه به گوش رسید که ای خسته‌دل، تو که در راهِ عشق فرسوده شده‌ای، چگونه می‌خواهی به سرچشمه‌ی این اندوهِ عمیق و زاریِ ما دست پیدا کنی؟

عطار در این راه با اندوه و دردمندیِ فراوان پیش رفت و در آن محو شد، زیرا او تنها کسی است که این اندوهِ مقدس را به طور کامل در وجود خود می‌پذیرد و می‌کاهد (یا در خود هضم می‌کند).